„alsof men wonderen uitgericht had", naar het kasteel „Victoria" terugkeerden; de vloot bleef voor Wawani kruisen 

 om den toevoer van levensmiddelen enz. te beletten. In Mei belegde Caen op 't kasteel eene vergadering; tal 

 van orangkaja's waren opgeroepen, zoomede Loehoe, die zich aan onze zijde dapper gedragen had. Wat er in het 

 gemoed van dien inlander omging, toen Caen hem de noodlottige tijding voorlas, valt licht te begrijpen, evenzoo de 

 minachting, die hij gevoeld zal hebben voor hen, die zich tot gewillige werktuigen maakten van Hamdja, van wien 

 bewijzen te over waren, dat alleen zijne machteloosheid hem dwong, vriendschap voor ons te huichelen. In plaats van 

 Loehoe, die terstond met zijn eveneens ter vergadering aanwezige broeder Aki-Wani gevangen werd genomen, was door 

 Hamdja tot kimelaha benoemd Madjera, zoon van den vroegeren Ternataanschen stadhouder Sobadin, „niet sonder 

 „tegenspreken van de Raden des Rycx in Tarnaten, edogh den Coningh conformeert sich geheel met ons, sulcx 

 „niemant sich tegen 't proponerende ende Conings doen derff opposeren" (van Diemen — 22 December 1643 — aan 

 H. H. XVII). Caen droeg den nieuwen titularis op de vrouwen van Loehoe, zijne zuster en dochter, benevens Aki- 

 Wani's vrouwen, de slaven en goederen, af te halen en naar Victoria te brengen. Bijzonder genegen deze opdracht 

 uit te voeren, toonde Madjera zich niet, doch — „van natuijren seer scrupuleus ende vreesachtich tegen ons zijnde" — 

 gaf hij eindelijk toe. Den 3 den Juni kwamen de gevangenen binnen, en werden in 't kasteel opgesloten, doch 

 Loehoe's dochter, die 5 jaar geleden Hamdja's bijzit geweest was, werd door de te Ambon aanwezige Europeesche 

 „juffrouwen" „statelijk ingehaald" en later op Hamdja's last naar Ternate gezonden. Den i7 den juni werd Loehoe, 

 met zijne moeder, zuster, half broeder Aki-Wani en Hamba Radja Birang, „ook een snooden roervink", voor het kasteel 

 Victoria onthoofd „gelyck bevoren, ende oock daer na noch andere ongeruste personen, creaturen van Aly, dien wegh 

 „gepasseert waren, ende apperend oock al eenige meer sullen volgen, omme vredigen staet in die quartieren te gau- 

 „deren" (van Diemen, als voren). Wie, behalve Leliato, die andere „creaturen" waren, is niet bekend, doch dat er 

 duchtig is huisgehouden, blijkt uit een brief van Caen aan de regeering te Batavia d.d. 27 April 1643, waarin hij 

 schrijft, dat den 3 en t. v. drie hoofdschuldigen van Kambelo in de gevangenis waren gedood en den volgenden dag in 

 't kasteel Victoria nog een bloedgericht was gehouden 1). En al deze moordtooneelen 2), behoorden, volgens van 

 Diemen tot de door hem medegedeelde „aangename tijdingen (daarvoor God gedanckt zij)". Voordat de E. compagnie 

 zich tot beul van den laffen Hamdja had verlaagd, was de broeder van Toloekobèsi met de orangkaja's van 

 Nau, Binau, Hennelale en andere negorijen op Hitoe, in 't kasteel gekomen, om in zijn naam hunne onderwerping 

 aan te bieden, doch Caen verlangde in geen onderhandeling te treden, indien Toloekobèsi niet persoonlijk ver- 

 giffenis verzocht. Deze verscheen, doch moest toen hooren, dat zoolang Kakiali niet werd medegebracht, hetzij 

 dood of levend, aan niemand genade kon bewezen worden. Toloekobèsi moest vertrekken om Kakiali te halen, 

 doch behoefde zonder hem niet terug te komen, 't Lag voor de hand, dat kapitein Hitoe zich niet door Toloekobèsi 

 en eenigen zijner volgelingeu zou laten overrompelen ; de orangkaja's bleef dus geen andere keus over dan zijne partij 

 te verlaten, en, hun de toegang tot het kasteel ontzegd zijnde, „besloten ze op 't strand te gaan wonen". 



Vreemd genoeg vertrok 5 Juli Caen (naar Ternate), niettegenstaande het doel waarvoor de regeering hem 

 naar Ambon had gezonden, volstrekt nog niet was bereikt, doch hij meende wel te kunnen gaan, omdat Hitoe 

 grootendeels in handen der compagnie was. „Met de volgende" schreef hij naar Batavia, „hopen wij U te kunnen 

 berichten, dat Kakiali door nood en ellende is omgekomen, hetgeen God geve!" 't Begon er inderdaad voor dien 

 dapperen Ambonees donker uit te zien. De door hem ingenomen stelling was zoo gekozen, dat ze van landzijde bijna 

 niet was te veroveren, er bleef voor Demmer, die nu weder de geheele leiding in handen had, niet anders over, dan 

 Kakiali allen toevoer af te snijden, en het rondom de vesting gelegen terrein zooveel mogelijk open te leggen. De van 

 hem afgevallen negorijen werden gedwongen hun dorpen te verwoesten, en de bewoners moesten zich elders vestigen. 

 Volgens reeds^ vroeger bekomen berichten, heerschte er in Kakiali's omgeving verschrikkelijke ellende ; begraven lijken 

 werden te voorschijn gehaald, om den honger te stillen. In de uiterste benauwdheid boden de hem getrouw geblevenen 

 hunne onderwerping aan en verzochten voor zich èn Kakiali vergiffenis; doch te vergeefs: voor hem, noch voor de 

 Makassaren was genade. Den 6 n Augustus vernam men van eene vrouw uit Wawani, dat Kakiali, geen kans ziende 

 het daar uit te houden en zich niet meer op de Makassaren kunnende verlaten, met behulp van een tot hem overgeloopen 



