Spanjaard Francisco de Toyra, Kapaha had weten te bereiken, en er met de orangkaja's had overlegd over de beste 

 wijze om op Makassar bij de daar aanwezige Portugeezen, Spanjaarden en Engelschen hulp tegen de Nederlanders te 

 zoeken. In afwachting van een vaartuig, dat hem derwaarts zou overbrengen, ging Kakiau naar Wawani terug. 

 de Toyra, gelijk een rat het zinkend schip verlatende, meldde zich bij Demmkr en verzocht, dat hem, door het bedrijven 

 van een kloeke daad vergiffenis voor zijne desertie naar den vijand zou worden geschonken ; de gouverneur ging 

 dadelijk op het voorstel in, en beloofde de Toyra zijne vrijheid en 200 realen van achten, indien hij Kakiau ons in handen 

 speelde of hem vermoordde. De ellendeling zeide, dat hem dit niet moeilijk zou vallen, omdat Kakiau hem blindelings 

 vertrouwde. Den 16" Augustus was de Spanjaard in Wawani terug, sloop des nachts in Kakiau 's slaapvertrek en 

 stak den slapende overhoop. Den volgenden avond hoorden de belegeraars in het gebergte het donderen van het 

 geschud: den afscheidsgroet aan den gevallene, die zijn bedreigd en ellendig bestaan hooger had gesteld, dan te bukken 

 voor het gezag eener hebzuchtige handelscompagnie. Volgens dien Spanjaard lagen als beschermende posten om Wawani 

 160 uitgehongerde en zwakke Makassaren, Maleiers en Boetoneezen ; een aanval op de vesting had nu grooten kans 

 van slagen. Met 230 soldaten, inlanders en matrozen, werd den 24" Juli de versterking bestormd, en na eene zwakke 

 verdediging van een uur genomen; de enkele uitgehongerden doodgeslagen, of gedwongen, wilden ze niet in de handen 

 der veroveraars vallen, in den afgrond te springen. Zij, die ontsnapten, werden niet vervolgd, omdat, zooals men 

 veronderstelde, zij vanzelf wel in onze handen zouden vallen. 



Kort na Kakiali's dood, was Caen van zijne reis naar Ternate teruggekeerd en belegde den - en en 6 en 

 September op nieuw eene vergadering, waar een brief van Hamdja werd voorgelezen, die den gouverneur machtigde 

 namens hem zijne landen in de Ambonsche kwartieren te regeeren, er recht te spreken en alle weerspannigen 

 te straffen ; tevens werd Madjera plechtig als kimelaha van Loehoe bevestigd en ten slotte koning*s last geopenbaard, 

 om verschillende onder Hamdja's gezag staande hoofden, zooals de kipatih en iman van Kambelo. tl ie van Loeloe 

 en de kaïtsjil Lakiamana met den dood te straffen. Van de genoemden waren in onze macht: de zoon van den 

 kipatih van Kambelo, de broeder van den chatieb Lanoero van Boana en den kipatih van Loehoe, aan wie wij 

 het vonnis konden voltrekken, hetgeen den 7 en September 1Ó43 door middel van het zwaard geschiedde. De nu onthalsden 

 waren, voor zoover blijkt, niet allen door Hamdja bij name genoemd, maar Caen en Demmkr meenden geheel in den 

 geest van zijne Ternataansche majesteit te handelen met te „decapiteeren" een ieder, die de E. compagnie dorst 

 weerstreven. In hunne opvatting vergisten zij zich niet, want 20 April 1644 schreef Hamdja aan Demmer: „Onder- 

 tusschen verzoek ik U. E. iemand van mijn volk, den hals verbeurende, daarmede maar voort te gaan". 



In de vergadering hiervoren genoemd, verscheen Kajoean en eenige andere hoofden van Hitoe, om vrede te 

 verzoeken, doch ook zij kregen alleen dan gehoor, wanneer ze de voornaamste en ons kwalijk gezinde orangkaja's 

 benevens den patih Toeban, Pati Wani en Radjau in handen speelden. 



Caen „vrij wat handig van aard" vertrok onverwacht naar Batavia (12 September), en liet de verdere 

 regeling der zaken aan Demmer over, die weldra de orangkaja's bijeenriep en hun mededeelde, dat door den dood 

 van Kakiali en de inname van Wawani de regeering te Batavia Hitoe als overwonnen beschouwde („met den 

 swaerde geconquesteert hebbende") en het bestuur der vier hoofden, zoomede dat van den kapitein Hitoe, had 

 afgeschaft. Voor Tanahitoemesen — een der vier hoofden — die juist bezig was zijne vrienden te bewerken hem tot 

 kapitein Hitoe te verkiezen, was Demmer's tijding eene groote teleurstelling, maar wijl deze waardigheid van Portugeeschen 

 oorsprong was, legde men zich bij de genomen beslissing stilzwijgend neer. Niet zoo met het afschaffen van de 

 regeering der vier hoofden ; dit college was een overoude Hitoesche instelling, waarvan het opheffen al dadelijk ten 

 gevolge had, dat Toloekabèsi zich beslist en openlijk tegen ons verklaarde, en de afvalligen beloofde bij te staan in 

 hun verzet tegen het Nederlandsen gezag. Valentijn zegt, dat „het voor Demmer een haglijke zaak was, dit groot lid 

 (n.1. het vierhoofdig bestuur) van den Ambonschen staat zoo schielijk af te zetten en de Ambonsche afgeknotte ader 

 van regeering zoo gevoelig toe te schroeien", en wel mocht Demmer „vigilant genoegh" zijn (zooals van Dikmen aan 

 HH. XVII schrijft") om 't Amboins gouverne wel ende tot contentement (te) dirigeeren, ende waar(te)nemen". Eene 

 fout, door hem en Caen na de inname van Wawani begaan, zou zich geducht wreken. In plaats van de vluchtenden 

 na te zetten, liet men ze ongemoeid en stelde hen daardoor in staat zich te Kapaha te verzamelen en daar te 

 nestelen. Demmer, voor het oogenblik onmachtig hen aan te tasten, liet ze met rust, ook nu in het vertrouwen, dat de 

 bevolking, door ellende gedwongen, vrijwillig haar schuilplaats zou verlaten. 



