OVER DE IN NEDERLAND AANWEZIGE BOTANISCHE 

 HANDSCHRIFTEN VAN RUMPHIUS 



DOOR 



Dr. J. P. LOTSY. 



Daar de groote beteekenis van G. E. Rumphius vooral ook ligt op botanisch gebied, zoo scheen het een nuttige 

 taak, ter gelegenheid van zijnen gedenkdag na te gaan, wat er van de door hem uit Amboina naar het moederland 

 gezondene botanische handschriften thans nog voorhanden is; en dit te meer, aangezien in de catalogi worden vermeld: 

 te Leiden, twee ongeveer volledige handschriften van zijn Cruydtboek; te Amsterdam een origineel handschrift van 

 datzelfde werk, en te Utrecht het origineel toevoegsel of Auctuarium, terwijl ook Leiden een oorspronkelijk exemplaar 

 van dit laatste werk zou bezitten. Het zal hier onder blijken, dat de aanwezigheid van al die verschillende handschriften 

 volkomen verklaarbaar is, dank zij vooral de biographische studie van P. A. Leupe l). Zonder diens arbeid zou het 

 zeer bezwaarlijk zijn geweest, de geschiedenis der thans nog voorhandene manuscripten vast te stellen. 



Reeds dadelijk wensch ik op te merken, dat, hoe zorgvuldig en vooral hoe volkomen eerlijk ook Prof. Burman's 

 uitgave van Rumphius' Cruydtboek zij, dit groote werk, de eenige vorm waarin Rumphius' geschrift onder de botanici is 

 bekend geworden, niet een juist denkbeeld van de fraaie platen geeft, welke zich in het handschrift, vooral te Leiden, 

 bevinden. Rumphius heeft eerst plan gehad zijn werk geheel van gekleurde platen te voorzien, die dan ook in de 

 zes eerste deelen voorkomen ; later zijn er meer en meer zwarte teekeningen vervaardigd. Hierachter reproduceeren 

 wij eenige dier platen 2), en daarbij ook één gekleurde, om duidelijk te laten zien hoe voortreffelijk ook deze oorspronkelijke 

 afbeeldingen, voor het Cruydtboek bestemd, waren. 



Ik wensch hier mijnen bijzonderen dank te betuigen aan Dr. P. C. Molhuysen, Conservator der handschriften 

 van de Bibliotheek der Leidsche Universiteit, voor de voortdurende hulp mij gedurende het onderzoek verleend ; 

 zonder zijn deskundigen raad, zou ik op het mij zoo ongewone gebied van geschiedkundige naspeuring vele malen 

 verdwaald zijn. 



Leiden, Maart 1902. 





noodige photographiën werden door Dr. 



wendende eeuw. Natuurkundige Verh. der Kon. Akademie. Deel XII. 

 :rvator aan 's Rijks Herbarium te Leiden, vervaardigd, waarvoor ik hem 



46- 



