Aan den Heer Sr. Martin schreef Rumphius met dezelfde gelegenheid (zie Leupe p. 56) : 

 „Batavia. 

 Aen den Edele Heer Isaac de St. Martin. 

 Raed ordinaris van India. 



WelEdele Eemtfeste Agtb r . Welwyse Manhafte, Voorsienige, 

 seer bescheyden en Genereus en Heer. 

 Myn Heer! 

 Dewyl ick uit aenschryven van de Batavisse vrunden verstaen heb, dat myne Botanisse schriften, 

 die ik van jaer tot jaer overgesonden heb, na 't overlyden van den Edele Heer Johanxes Camphuys Sak, 

 hoewel ick tot noghtoe geen berigt off brieven daarover bekomen hebbe, aan UEdele behandigt zyn, om 

 deselve soo veel mogelyk is in orde te brengen, en bequaem maeken (om) na 't vaderlandt te zenden. Soo kan 

 ick my niet anders inbeelden als dat gemelde schriften UEdele vry wat confuys ter hand zullen gekomen zijn, 

 om welke te redden niemand ligt de bequaemheyt hebben zal, die daerin niet geverseerd is Ick laat my egter 

 anders niet voorstaan, als dat de Hooge Regeering nogh al genegen zal zyn deselve schriften na 't Vaderland 

 te zenden, gelyck deselve oock uyt het Vaderlant schier jaerlyx van my g'eyscht werden, met vermaening 

 dat ick doch daerin niet draeg (traag) zoude zyn. Om nu na myn vermogen daerin te voorsien, soo heb ick 

 nodig g'agt, met advys van onsen Gouverneur, twee van myne clercquen met dit schip over te senden, 

 te weten, Joiian Philip Sipman, een persoon in de medicynen geverseerd en gepromoveerd^), die by de vier 

 jaeren voor Assistent by my gedient [dus sinds 1692], en gevolgelyck grondige kennisse van myne schriften 

 heeft, aan dewelke ick dan een memory medegegeven heb, hoe van tyd tot tyd myne schriften en figuren 

 overgesonden syn, wat daerin verandert en bijgevoegt heeft moeten worden, op wiens kennisse dan UEdele 

 de redding van myn Botaniswerck vryelyck mag laten aankomen. 



Den anderen Philip van Evck heeft by de agt jaren [dus sinds 1688] voor tykenaer by my gedient, en 

 gevolgelyck goede kennisse van de figuren heeft, off deselve volkomen of gebreeckelyk zyn. Sullende hy mede 

 soodanige 61 Jïgur en moeten copiëren, als in ' 't voorleden jaer van myn comptoir gestolen syn, en waervan ick 

 de tacken moeyelyck wederom bekomen kan, zynde voorleden jaer een lyste derselve?i aan den Edelen Heer 

 Camphuys Sak gesonden. 



Gemelte clercquen tyd ruym g'expireerd synde, hebbende ernstelyck voorgenomen met de eerste 

 gelegentheyt te repatrieeren, tot het welk ick dan voor haerliede UEdele's gunst en hulpe versoeck, en datse 

 in die qualiteyt mogen vertrecken, in hoop dat ondertussen myne werken in ordre gebragt en bequaam gemaakt 

 sullen syn, om naar 't vaderland te konnen senden. 



De drie laetste Boeken blijven nogh by my, daeraen nogh wat te verstellen vald en eenige 

 figuren by te voegen, dewelcke ik egter met de laetste versending in aenstaende September verhoope 

 nae te senden, wanneer dan het geheele werk in twaelf boecken zal bestaen. Off nu de Hooge Regeering 

 goed zal vinden, geduerende dese oorlogstyden het voorn, werck met de eerste besending na 't Vaderland af te 

 vaerdigen zal ik aan Haer Hoog Edel ts . wys en voorsigtig overleg 2) bevolen laten. Het verlies van de schriften 

 is verdragelyck, dewyl men deselve altyd wederom kan copieeren maer het verlies van de figuren is voor 

 het meeste deel onversettelyck, dewyl ick in dit myn swack ouderdom, geen gelegentheyt heb, de origineele 

 tacken wederom te bekomen, gelyck ick oock van nu af aen verlegen zal blyven met veel te schryven, 

 als zynde destituyt van een assistent en tyckenaer, waermede 



WelEdele, Erntfeste, Agtbr., Welwyse, manshafte, voorsienige seer bescheyden en genereusen Heer 

 na myne needrige groetenisse UWelEdele in de Vaderlycke bescherming des Alderhoogsten bevele en verblyve 



Mynheer 

 Amboina, dezen 9 fuly 1696. Uw Edelheden onderdanige dienaer 



RUMPHIUS. 

 P. S. Den bovenstaende gesloten en overgeleverd zynde, is het schielyck overval dese Provintie overgekomen, 

 dat wij onsen Heer Gouverneur Nicolaas Schaghen verloren hebben 3 ), en onder andere veranderingen daerdoor 

 veroorsaekt, heeft den voorschreven teyckenaer Philip van Eyck ook hier moeten blyven, en tot het laetste schip 



Dit blijkt nergens, zie den brief van diens zoon vóórin f.W. Hl 



itAA. In deze 'm, «JtvA«,„» W»'.Wl^7. .;"';„" '""■•" 



Van Evck in Jan. 1697 naat H„IIan.l -in^-ii il.! 







: «9 July 1696; „ Bijlage IX ha 



