OVER DE CRUSTACEA („Weeke Schaalvisschen") IN RUMPHIUS' 

 RARITEITKAMER 



Dr. J. G. DE MAN. 



door Rumphius in „D'Amboinsche Rariteitkamer" beschreven krabben en kreeften behooren voor 

 het meerendeel tot de tienpootige Schaaldieren, en vertoonen ons daarvan de meest verschillende 

 vormen. Dit laatste kan ons niet verwonderen : allerlei soorten stonden te zijner beschikking, want 

 de Fauna van Amboina, gelijk van de Molukken in het algemeen, mag als bijzonder rijk beschouwd 

 worden. Voor een deel werden deze soorten door den schrijver zelven afgebeeld, bij anderen ontbreken 

 de afbeeldingen, en in dit geval werden den drukker herhaaldelijk afbeeldingen verstrekt door den heer Dr. D'Acquet. 

 Deze laatste afbeeldingen nu, komen met de door Rumpiiius gegeven beschrijvingen meestal in 't geheel niet overeen, zoodat 

 wij wel moeten aannemen dat de dokter den tekst van het werk niet heeft kunnen raadplegen, toen hij die afbeeldingen 

 aan den drukker toezond. Zóó worden reeds in het eerste hoofdstuk, ter illustratie van de Locusta Mar in a of 

 zeekreeft. twee geheel verschillende dieren afgebeeld, namelijk een Palinurus èn een Palaemon, terwijl de door 

 Rumphius beschrevene soort klaarblijkelijk tot het eerste geslacht behoorde. Evenzoo kan de op plaat V letter M 

 afgebeelde krab niet de Cancer Sa xa til is wezen, daar deze laatste „aan iedere zijde negen tanden als een zaage" 

 vertoont, en waarschijnlijk dus eene zwemkrab geweest is, misschien wel de in den Indischen Archipel veelvuldig 

 voorkomende Scylla serrata. Hoewel de schaal als „dun en bros" is beschreven, en geen melding gemaakt wordt 

 van de zwempooten, wordt deze meening toch waarschijnlijk, wanneer wij de in het zevende hoofdstuk beschreven 

 Cancer Marinus La e vis en Cancer Marinus Sulcatus beschouwen, waarvan Rumphius zegt dat zij niet 

 veel „van de voorgaande Cattam Batu verschillen, zoo dat ze de gemeene man ook onder malkander verwart;" deze 

 beide soorten toch zijn stellig zwemkrabben, Portuniden. De door Dr. D'Acquet medegedeelde figuren op plaat VI 

 passen er echter weer niet bij: figuur N toch is een Carpilius, bij welken de zijranden van den cephalothorax 

 nimmer „zes tanden of spitsen" dragen, maar geheel ongetand zijn, een knobbeltje aan het einde uitgezonderd. Figuur 

 O stemt wel is waar beter met de beschrijving van den Cancer Marinus Sulcatus overeen, maar opvallend blijft het 

 toch, dat hier de gewone Europeesche strandkrab, de Carciniis moenas, als eene Amboineesche wordt afgebeeld. 

 (Vergl. echter bladz. 5). Waar de afbeeldingen ontbreken, gelukt het soms in het geheel niet de soort te herkennen. 

 Zoo bijv. de in het vierde hoofdstuk beschreven Squilla Lutaria, de Modderman: de drukker plaatste er de afbeel- 

 dingen van Paguriden bij, maar daartoe behoort de Modderman stellig niet, daar hij „aan iedere zijde vier korte 

 pooten heeft, die in regte en spitze klauwen eindigen;" wellicht was het de Thalassina anomala, waarvoor pleiten 

 zou dat „de onderste of vaststaande helft van de schaar maar half zoo lang is als de bovenste", alsmede de verdere 

 beschrijving. 



Ook de in het io e en i2 e hoofdstuk beschreven krabben blijven raadselachtig, immers de in het twaalfde 

 besproken landkrabben en wel de Cancer Rubris O c ui is kan geene Cardisoma zijn. 



