hetwelk Rumphius in zijne „Letterschulpen" waarnam, is moeilijk te zeggen. Het krabbetje dat door hem in deze 

 „Letterschulpen" gevonden werd, behoort zonder twijfel tot het geslacht Pinnotheres of eene verwante vorm uit de 

 familie der Pinnotheridae en tot dezelfde familie moeten wij ook het krabbetje rekenen waarvan de schrijver op bladz. 138 

 spreekt als levende in Cytherea meretrix L. Tot Pinnotheres behoort ook het welbekende mosselkrabbetje 

 dat veelvuldig- in onze mossels, nu en dan ook in de kokhanen, Cardium, voorkomt. Deze krabbetjes bezitten eene 

 tamelijke zachte huid en terwijl zij dus bij de schelpdieren beschutting en bescherming vinden, bewijzen zij waarschijnlijk 

 omgekeerd ook aan deze laatsten diensten, door ze opmerkzaam te maken op een naderend gevaar. Eene dergelijke 

 verhouding tusschen gast en gastheer bestaat wellicht ook bij de bovengenoemde garnaaltjes van de geslachten 

 Pontonia en Conchodytes. 



Een systematische lijst van de door Rumphius afgebeelde schaaldieren laat ik thans hier velgen. 



Plaat I, Fig. A. Palinurus femoristriga VON Martin.. Volgens Prof. HlLGENDORF te Berlijn, die de goedheid 

 had de beide van Amboina afkomstige, typische exemplaren van Pal. femoristriga met de afbeelding van 

 Rumphius te vergelijken, is er niet aan te twijfelen, dat deze figuur inderdaad den door VON MARTENS 

 beschreven Palinurus voorstelt. Bij deze exemplaren, een f en een , reiken de stelen der binnenste 

 antennen slechts met anderhalf lid voorbij die der buitenste, maar waarschijnlijk is de figuur in dit opzicht 

 onnauwkeurig. Bij het 2 draagt het antennaalsegment slechts twee duidelijke doornen, hoewel nog sporen 

 van de twee voorste zichtbaar zijn; het <f komt met de afbeelding beter overeen, daar hier de twee voorste 

 doornen ook vrij groot zijn. Met betrekking tot de doornen op den cephalothorax en de betrekkelijke lengte 

 der pooten heerscht er overeenstemming. Men vindt de beschrijving van dezen kreeft in den 38*» jaargang 

 van het Archiv für Naturgeschichte, 1872, p. 125 Dr. Ortmann houdt den Palinurus longipes A. M.-K. 

 van Zanzibar voor identisch met de door von Martkxs beschreven soort; dit wel ten onrechte. Immers bij 

 dezen longipes zijn de pooten van het 2 e paar de langsten van allen, bij Pal. femoristriga die van 

 het derde. De stelen der binnenste antennen zijn er dunner, slanker, de cephalothorax draagt meer doomtjes 

 en onmiddellijk achter de beide groote doornen tusschen de oogen staan er twee die halt zoo groot zijn: 

 deze ontbreken echter op de afbeelding van Rumphius. Even onjuist handelt Ortmann, wanneer hij den 

 Japanschen Pal. japonicus (von Siebold) voor eene lokale verscheidenheid van dvw Pal. femoristriga 

 houdt, want ook bij de Japansche soort zijn de pooten van het 2 e paar de langste, het antennaalsegment 

 draagt slechts twee doornen en de doornen op den cephalothorax zijn dichter geplaatst. Palinurus Burgen 

 DE Haan, eene Japansche soort, die echter ook te Amboina waargenomen werd, onderscheidt zich aanstonds 

 door kortere pooten en tal van andere kenmerken. Bij Pal. dasypus Latr. ten slotte, draagt de 

 cephalothorax slechts doornen op de maagstreek. Niet geheel zeker is het of de kreeft, dien Rumphius onder 

 den naam Locusta Marina beschreef, werkelijk de Pal. femoristriga geweest is, daar hij zelf geene 

 afbeelding gegeven heeft: de mogelijkheid bestaat dat de door hem beschrevene de Palinurus versie olor 

 Latr. oeweest is. De Palinurus femoristriga bewoont waarschijnlijk den geheelen Indischen Archipel, 

 zoo nog niet meer, doch zekere vindplaatsen, behalve Amboina, zijn niet op te geven, daar de soort meestal 

 met andere verward is geworden. 



Plaat I, Fig. B. Palaemon (Eupalaemon) carcinus Fabr. Deze, de grootste van de talrijke soorten van zijn 

 geslacht, bewoont de eilanden van den Indischen Archipel, zooals Sumatra, Borneo, Java, Bali, Celebes, 

 alsmede' Achter-Indië, waar hij in de monden van den Ganges, op de Mergui-eilanden, te Singapore, te 

 Bangkok en te Saigon in Cochinchina verzameld werd. Deze soort bewoont de rivieren, maar wordt ook 

 wel bij den mond in de zee aangetroffen. Eene variëteit leeft te Andaï op Nieuw-Guinea. 



Plaat II, Fig. C. Paribacus antarcticus (Lund). de Haan, in zijn beroemd werk, de „Fauna Japonica", 

 ' p. 153, schijnt de eenige te zijn die er opmerkzaam op maakt dat de figuur bij Rumphius niet met deze soort 

 overeenstemt. De cephalothorax toch vertoont achter de insnijding 13 tanden, terwijl er bij Paribacus 

 antarcticus slechts 6 aanwezig zijn; het 2 e lid van de antennen draagt aan den buitenrand, aan de 

 rechterantenne, 11, aan de linker evenwel 8 tanden, terwijl er bij deze soort slechts 6 of 7 voorkomen. 

 Verspreiding: Indische Oceaan (Réunion, Mauritius) oostelijk tot Japan, de Sandwich- en Samoa-eilanden, 

 Tahiti en Australië. Men beweert zelfs dat deze merkwaardige kreeft in West-Indië voorkomt. 



Plaat II, D. Thenus orientalis Fabr. Verspreiding: Indische Oceaan, Indische Archipel, van Madagascar tot 

 ' China en West- Australië. . 



Plaat III E. Lysiosquilla maculata Fabr. Deze fraai gekleurde kreeft bereikt eene lengte van 3 decimeter en 

 'is misschien de grootste der Stomatopoden. Verspreiding: van de Roode Zee door den Indischen Oceaan en 

 den Indischen Archipel tot Japan, de Sandwich-, Samoa- en Fidschi-eilanden toe. 



