nader aangetoond zal 

 vermaardheid geniet 



Cclebcs afkomstig 



orden — een wit, 

 Het is dan ook niet 

 aanleiding gegeven 

 te zamen met ijzer 

 j merkt echter daarbij 

 :n werd i). Volgens 



:h natives consider as 

 elijk smeedbaar, zeer 





Het materiaal waaruit deze witte aderen bestaat, is — zooal: 

 gemakkelijk smeedbaar ijzer, dat onder den naam van pa mor een zekere v 

 te verwonderen, dat deze geenszins gemakkelijk bereikbare stof tot velerlei 

 heeft. Raffles beschouwde pa mor als een wit metaal, dat van Billüon en 

 verwerkt werd „in order to produce the damasked appearance" op de lemme 

 op, dat op Java door de behandeling van „acids and arsenic" het karakter 

 Jonathan Rigg beteekent pa mor „mixed metal", maar hij voegt daaraan 

 „the wavy lines which are brought out of iron by lying it to soak in a solutio: 

 „so great an ornament" 3). A. G. Vorderman merkt daarentegen op dat pa 

 koolstofarm ijzer, afkomstig van Celebes, is, dat met gewoon ijzer tot v 

 gedamasceerd uiterlijk verkrijgen 4 ). 



Anderen brengen op Java het pa mor in verband met meteoorijzer 

 naam van „batoe pamor: steen van metaal voor wapens" 5 ). 



J. A. Spaan gaat nog verder door te zeggen: „Pamor beteeken 

 „ijzer bestaande meteorieten in het bijzonder" ). Als bewijs voor de onji 

 dienen, dat volgens de door L. Beck gedane proeven het meteoorijzer wel sim 

 Buitendien moet in aanmerking worden genomen, dat behalve op Java, < 

 archipel meteoorijzer gevonden werd, terwijl toch het pamor van algemeene 

 dat de inlandsche vorsten op Java willen doen voorkomen alsof enkele hunner 

 werden. De bedoeling is duidelijk genoeg. Door het bezit van een voorwerp, w; 

 Mg is, komt ook de gelukkige bezitter in hooger aanzien bij de bevolking s ), 



Buiten Java bleek men aangaande het pamor veel meer op de hoogt 

 mede 9 ), dat men voor wapens van zeer goede kwaliteit op Borneo europeesch si 

 pamor verwerkt kan worden, dan het doesoen ijzer 10 ). Volgens zijn zeggen komt dit pamor, dat een wit, 

 gemakkelijk smeedbaar ijzer moet zijn, „uit het land der Boeginezen en van Timor"W). Meer bijzonderheden werden 

 door C. A. Gelsweit van Netten vermeld 12 ): „Dit Pamor, dat, naar mate zijner hoedanigheid, in twee soorten 

 „onderscheiden, en te Banjermassing dienovereenkomstig betaald wordt 1:1 ), schijnt met het beroemde; Indische staal 

 „(Wootz)14) de moeilijkheid van bewerking bij het smeden en samenwellen gemeen te hebben, waardoor dit bij voorkeur 

 „met andere ijzersoorten geschiedt 





- eilanden van den Indis 

 is. Gaarne wil ik aannei 



; uit meteoorijzer vervaar 

 de stof uit hoogere spha 



jn. Zoo deelde A. HEN! 



ijzer gebruikt, dat beter 





re Spectator XIV. (No. 2). Breda 1845/46, 



ï.30 tot 0.35, resp. 0.25 ] 





