MISY. 



Van eene „aluinachtige aarde, gelykende ruuwen swavel" geeft Rumphius de volgende beschrijving: „bleekgeel 

 met vuilwit gemengt, hoewel ze in geen swavel-bergen gevonden word, ook op vuur gelegt geenzins brand, maar zist 

 „of kookt; van smaak zuur en t' zaamentrekkende gelyk gemeen aluin. Men noemd ze in 't Maleitsch Ta na Bi mal) 

 „en Badaki Java 2); op Bima Batungontsjo 3): Men vind ze op 't Eiland Sombava op den Berg Sarri gelegen 



„tusschen Sape en Bima Men bewaard ze in aarde potten, en hangt ze een tydlang in den rook; want zy is 



„moeilyk om te bewaaren, by regenweêr of aan een vogtige plaats smeltende tot een dikken Siroop, doch men kan ze 

 „t'elkens wederom droogen. Zij word meest gebruikt om de tanden daar mede zwart te verwen-»), by de Maleijers en 

 „Javanen voor een welstand gehouden" 5 ). 



Deze vindplaats werd nooit onderzocht, maar het kan niet twijfelachtig wezen, dat daarmede de reeds door 

 Dioscorides bekende delfstof M i s y 6), of veeleer het mengsel daarvan met oplosbare sulfaten, de zoogen. geele A tra- 

 ment steen 7) bedoeld is geweest. Het eigenlijke Misy stelt in hoofdzaak een ferrisulfaat voor, maar wordt niet meer 

 als eene zelfstandige soort beschouwd, omdat het — voor zoover het geen mechanisch mengsel is — of tot Copiapiet s ), 

 of tot M e ta v o 1 1 i e n behoord '■>). 



PICKERINGIKT. 



In den „Crater en verwulfsels" van den Goenoeug Api der Banda-cilandcn vindt men „verscheyde mengzel 

 „van swavel en aluin, gelyk ik betrouwe in alle swavel-mynen gevonden te worden; onder andere een slach van 

 „Al urnen plumosum: Ik meen geenzins den Amianthus, dewelke hedendaags by de Apothekers t'onrechte 

 „dien naam voert, maar een rechte aluinachtige substantie, wit als kalk, die wat aangevogtigt is, van smaak zuur, 

 „met een merkelyke t'zaamentrekkinge, gelyk het oprechte Al urnen plumosum hebben moet. De Inlanders noemen 

 „het Tsjerondsjong of Tsj erondsj ung" 10 ). Hetzelfde mineraal wordt door Rumphius ook vermeld van de 

 eilanden Nila en Dammer {Zuidwester-eilanden). „Omtrent het jaar 1660 plagt dit een weigetrokken koopmanschap 

 „op Java te zyn, zedert dat de Keiser van Mataram het uit Banda ontboden had, geldende een pond van 't zuivere 3 

 „Ryxsdaalders, van 't onzuivere % van een Ryxsdaalder: Men heeft lang niet ervaaren konnen, waartoe het de Javaanen 

 „gebruikten; zommige wilden ons wys maaken, dat dit dienen zoude om de mannelyke kragten in 't Venus spel te 

 „vertraagen, of lang op te houden, doch dit streed tegen de natuur dezes Mineraals, het welk meer vloeijend en 

 „afvaagend dan stoppend is: Naderhand hebben wy zeker ervaaren, dat het de Moorsche Vrouwen gebruikten voor 

 )( haar zelven, om haare natuur door des zelfs afvaagende kragt zuiver en droog te maaken, om daar door aangenamer 

 „by haare Mannen te worden; een kunstje nodig bij zulke Natiën, daar veele Vrouwen by eenen Man moeten houden, 

 „en ieder zoekt haar de bevalligste te maaken." 



Het bovenbedoelde mineraal werd door Rumphius terecht als veder-aluin beschouwd, eene benaming die 

 nog heden veelvuldig in gebruik is. Hij zegt dan ook: „zommige van onze Natie kennen dit Mineraal ook niet ter 

 „dege, t'onrechte het zelve houdende voor Arsenicum album, doch de meeste en onkundigste voor salpeter 1 !), 





rhl. II. Bd. II. 1 



