„door 'trollen van de zee of regen, gelyk zommige vermoeden, want zy leggen vlak en stil; breng hier by tot verder 

 „bewys den akker van Jerusalem, die vol steene Ciceres is" 1). 



Of de kogels concrementen zijn en of zij versteeningen bevatten/blijkt uit niets. Maar ik heb het nog geheel 

 raadselachtige verhaal hier geplaatst omdat dit eene aanleiding tot nader onderzoek kan worden. Wel zijn er van 

 Balt albino's bekend 2), e n ook dwergen 3), maar het schijnt twijfelachtig of er eene geheele stam, zooals die afgeschilderd 

 is, bestaat. Een berg Basagi is mij niettegenstaande alle nasporingen onbekend gebleven. ( )nder de heilige bergen 

 wordt evenmin een enkele genoemd, wiens naam daarop gelijkt i). 



„Chama decumana vind men woeste stukken en brokken, niet alleen in 't Amboinschc gebergte maar ook in de 

 „omliggende Eilanden, en in de Molukkos, van dewelke veel woordentwist gemaakt word, hoe zy daar komen- 



„weshalven ik goed vind dezelve wat uitvoerlyk te beschryven Aangaande haar gedaante, zoo kan men daar 



„aan bemerken, dat zy eertyds niets verschilden van die men nog dagelyksch uil den zee haalt, doch nu zvn /e door 

 „langheid van tyd zoodaanig begroeit, dat men ze voor heele klippen aan/iet: maar, zoo men daar wat nauw oj let 

 „kan men ligt bekennen aan het beloop van de ruggen of baaren. dat het schulpen zyn: Weinige daar van zyn noch 

 „ten naasten by geheel, behalven dat de kanten meest afgebroken zyn, aan zommige; ook heele stukken uit' Andere 

 „zyn in de midden doorgebroken, zoo dat men de stukken niet 't zaamen kan vinden ; zommige leggen op d'aarde bloot 

 „of slegts met een weinig aarde of ruigte bedekt, want diep daar onder vind men ze niet: zommige zyn aan de klippen 

 „vast gegroeit; zommige steeken ook een stuk weegs geheel daar in: Zy leggen op verscheide manieren schuins 

 „recht plat, overeind en door malkander, als of ze gesaait waaren : Alle zyn ze van buiten ruig, moschachtio-, en a an 

 „de zyde, die bloot legt, met een scherpe keiachtige Substantie begroeit, ja gehcele stukken van scherpe keisteenen, 

 „die men Speldewerk noemt, zitten daar zoo vast aan, dat men ze qualyk afslaan kan; van binnen zvn ze schoonwit 

 „massief en dicht, als eenig wit marmer zyn mag; doch daaraan kan men duidelyk de verscheidene laagen bekennen 

 „gelyk andere zeeschulpen hebben, en al vind men stukken, die half doorschynend zyn, zullen evenwel zoo veel niet 

 „vuuren by nacht, als gemeene keisteenen doen, hoewel ze tegens malkander geslagen noch eenige vonken v;cc\cn, 

 „en merkelyk een keiachtigen reuk hebben, tot een bewys, dat ze de steenachtige natuur al vry veel aangenomen 

 „hebben: als men daar op slaat, zoo klinken ze als porsellein. Men vind 'er daar 4 of 6 man aan een halve genoeg te 

 „draagen hebben; andere zyn kleinder, en niet boven een voet lang, en daar na veele stukken in de grootte van een kop. 

 „Men vind ze meest op alle Eilanden van 't Amboinsche Gebied 0), als mede, zoo ik versta, in de Molukkos 0, en 

 „misschien op andere plaatzen meer. De meeste en grootste heb ik gevonden op het Hietoesche gebergte, digt achter 



„Hitoelamma, daar eertyds de Negorii Tomoe gelegen heeft De plaats aldaar is gansch klippig, en zoo scherp, 



„dat men qualyk een voet zetten kan; welk slach van klippen men Speldewerk noemt: Ik heb nooit het geluk gehad, 

 „dat ik de twee deelen van deze schulpen op malkander gevonden heb, maar zy leggen verstrooit; zommige ook, als 



„gezegt is, aan de klippen vast Ik heb ze ook gevonden op den strand van de zelfde kust, in de klippen zoodaanig 



„vast, dat het onmogelyk was de schulpen daar uit te krygen zonder de klippen te vermorzelen, tot een bewys, dat dezelve 



„klippen eertyds moeten week geweest zyn Op Leytimor bij 't Riviertje Wcynitoc legt een heuvel omtrent een 



„musquetschoot van den strand af, denwelken het gemeene volk al lang na myn naam genoernt heeft s ), om dat men 

 „aldaar, als mede in 't omleggende gebergte, veel zulke schulpen vind"-»). 



ontving, is daarmede :,■»/.;. Hasoekih of ISesakih in Karangasem. ( /,e uok diens verhandeling m Biidr t.de M..en\k .(, \ II. i' l)0 o. y,. 2H0). 



><) ".C.elvk r ,.,, diergelvke akelige bergen gevonden heb zeel hondert groote schulpen. Chama decumana: in t Maleisch I! i a (laroe 



lere nuttige planten u -Omven! ge in Juli iSuj. ].] <>o. naar een bericht uil Ambon a 

 9 ) Rariteitkamer, blz. 134. 



