lar noch 



6 i 



mren te 



vaaren 



twee ke 



nnelyke ben 



.en. alle 



n Westh 



loek 



Batoe 



Maloela 



Ie gedaa 



me 



van een 



Man, 3) 



offerhande om geen 



ongeluk 



bii Taljc 



tóo, 



en by d 



eze KHp 



word st 



raks 



; ter wee 



e bocht 



tsteenen, 



nmi ; 



ge zoo i 



gelyken 



„'t bochtje Gorangoll daar een ankerplaats is, met drie Eilandekens 1) daar v< 

 „komt men aan het bochtje Boeja, daar drie Riviertjes zyn, en twee mylen La 

 „van den zelven naam; van Boeja noch drie uuren westelyker, komt men aan c 

 „of Batoe Lacki Lacki*) van daar men oversteekt na Taljabo'. Alhier staat een Klip in d 

 „daar de Xulaneezen voor by vaarende gemeenlyk eenige vruchten haar toewerpen tot een 

 „daar te hebben, want het een nauwe en zeer gevaarlyke Straat maakt tusschen Mangoli c 

 „is een Maalstroom: De engte is op 't smalste niet breeder dan een musquetschoot, doch 

 „breeder; in 't midden van deze Straat op Taljabo legt de hoek Langoy^) en daar by t 

 „van Boeja op strand by laag water vind men zekere steene Kogels /eer glad en rondacl 

 „of ze gegooten waaren, doch die zyn weinig, van verwe blauwzwart, «»el\k de slechte Toet 



„in substantie en hardigheid, van binnen massief en moeijelyk om in stukken te slaan ; de kleinste zyn als een 



„Pistoolkogel, en allenkskens grooter tot een, twee en 3 ponden toe van ysere kogels: zommige zyn grauwachtig, 

 „andere doch weinige zyn ruig en ros als ysersteen, zommige ook donkerrood, de scheeve en hoekige zyn de 



„meeste: De Xulaneezen zoeken de rondste uit en gebruiken ze tot Bassen en Musquet-kogels Als men ze in 



„stukken slaat en op een steen wryft, rieken ze zwavelachtig als bedorven boskruid; binnen is een eenpaarige zwarte 

 „substantie, en buiten als met een steene huid omgeeven, waar uit men bemerkt, dat hun deze rondi-heit niet door 

 „'trollen van 't zee-water aankomt, maar door hun eigen natuur hebben, gelyk in Europa andere soorten van Geodes: 

 „Men vind ze alleen op strand maar niet in de rivieren, of ze op de bergen Boeja mede vallen is onbekend; want de 

 „Inlanders willen niet eens daar naar toe gaan, noch alleen noch met ons volk, vreezende dat ze dood gesmeetcn of 

 „geslaagen zullen worden van den Duivel, dewelke op die bergen woont, en met de voorschreve steenen van zich 



"Sroy* In 't bochtje Langoy op Taljabo is een moerassige brakke rivier, aan welkers mond men op strand vind 



„de steene Vingers 't eenemaal gefatsoeneert gelyk een Belemnites, of Dactyli Idaei, in \Getnmarium van 

 „Boëtius?) afgeteikent; doch deze steene Vingers zyn meest gebrooken, van een weeke substantie, die haar snyden en 

 „schrappen laat, donker van substantie, meest geelgrauw, binnen met een hart als een houte tak, en in de omtrek 

 „veele straalen : De geheele gelyken de spits van een stompen pyl, alle met een keep of vooren aan d'eene zyde, 

 „langs dewelke zy haar laaten deilen als men daar op slaat: Zommige zyn geelachtig als Dammar Selam *), zommige 

 „ros en half doorschynende als donker bernsteen, die men weinig vind, en d'Inlanders bewaaren om een AdjimatS) 



„van te maken Van haaren oorsprong is nog niets verhaalt; naderhand is bevonden, dat ze op andere plaatsen 



„meer dan op Taljabo door de Zee opgespoelt worden, immers meest aan d'Oost en Noord-zyde des zelven Eilands 

 „als mede op Kelang: Op de zelve plaatsen vind men noch een anderen zeldzaamen Steen in de grootte van een 

 „schelling 10), beneden vlak, boven geschikt en gestreept als 't Hoorntje Umbilicus 11); zommige zyn bruin, dewelke de 

 „hardste zyn, zommige grauw, en zoo week, dat men ze schrabben kan, zommige zitten op een hard keisteentje" 12). 

 In het jaar 1899 werden naar aanleiding van de bovenstaande berichten achter elkander door de Siboga- 

 expeditie en R. D. M. Verbeek pogingen in het werk gesteld om de genoemde plaatsen te onderzoeken, hetgeen 

 wegens de weersgesteldheid niet gelukte. De laatstgenoemde ontving echter later door den posthouder van Sïmana 

 {Soela Best) versteeningen, die door dezen op Mangoli en Taliabo verzameld werden. Die van Mangoli waren 

 afkomstig van de rivier Au-pohn-hia en bevatten volgens de determinatie van G. Boehm Stephanoceras 

 Humphriesi Sow. en Sphaeroceras Brongnarti Sow. (beide tot de bruine Jura behoorende). Van 

 Taliabo, uit de rivier Safao, waren afkomstig talrijke Belemnieten, waarschijnlijk B. Gerardi Sow. 

 Stephanoceras Humphriesi Sow. Inoceramus sp. (bruine Jura) en Hoplites sp. en Baculites sp. 



