3. AMBOINSCHE RARITEITKAMER. 



g e bracht «ja^ï. £fi? b sr -.j *rü£ ,=r* < e * —* — - — - - - - » 

 f^^^'*sp- : et-ras ut! £ , : 



foho-vellen geschept papier waar allerlei uügeknipU teekeningen, grootere en kleinere, zijn ofgcflaX 



roekeloos geweest, talrijke bijschriften w:i onleesbare sporen zijn overgebleven - wee u 'toeval Weve 



op fol i en 6 twee teekeningen van een kreeft en een krab bewaard - afgebeeld in de Rariteit! 



arereents. in spiegelbeeld! -. waarvan de eerste gemerkt is „Pr. de Ruijter Fecit", en «. 



van dien Iieter de Ruyter, die - zie het opstel van Dr. J. P. Lotsv, blz. 10 en n - het teeken 



1694-1700 zekerlijk botanische teekeningen voor Rümphius vervaardigde, luist in d< 



Dat echter een aantal afbeeldingen voor den gedrukten tekst later in Nederland gemaakt zijn. u sfc ks 1 (da blijkci t 



4. AMBONSCHE LAND-BESCHRIJVING. 



A. Rijks-Archief. 1 deel fol. bestaande uit 212 ppg. ; en nog 7 ongepagineerde fol. register. Met bijbehoorende \ _. 



„...,_, groote kaart, n°. 1325 der taarten-verzameling . f ^ °lgeiw Leupe, p-35« 



B. Kon. Bibl. sGravenhage. 1 deel ockuo. tellende 255 ^dubbele blz. Dit ex. mist het Register, de achter in bovenstaand '" 



A. 's Lands Archief. Batavia. 



B. Bat. Gen. Batavia. 



C. Kol. Bibl. 's Gravenhage. 

 I). RÜ ks- Archief. 



E. Bibl. te Turijn. 



F. Library of the Advocates te Edii 



de Lijst der Gouverneurs 



, zoomede de kaa 







5. AMBONSCHE HISTORIE. 





fol. (bevattende hitteerste 

 ol. (afkomstig uit den boe< 

 tol. (bevattende het eerstt 

 fol. (aan het eerste deel on 

 1 fol. (compleete tekst). 



deel der Historie), 

 el N. Engelhard). 



deel der Historie), 

 tbreekt het begin). 



Zie de bijdrage van ] 



Volgens Bijdr. v. h. K 



Volgens aai 



Volgens Leupe, pag/3 



Zie sub Crawfurd, b 



in dit Gedenkboek, 



6. AMBOINSCH DIERBOEK. 

 Evenmin als Ki mphh s' landbeschrijving en historie, zag zijn Amboinsch Dierboek het licht. Het 1 

 dit werk verdeeld in 3 boeken (Leupe, pag. 26) nl. : „van Land- Lugt ende Zeegedierte deser evlanden". 



Het is evenwel hoogstwaarschijnlijk, dat Valentijn, de groote plunderaar van R.'s geschriften, ook diens Dierboek" in zijn Oud- en Niem 



verwerkt lieett. Dat hij in zijn Verhandeling der dieren van Ambon dezelfde volgorde neemt zooals R. ze beschri i't - iets u tliii' 

 p. 37 reeds opmerkte — , is nog geen bewijs. Doch RuMPHius-zelf doet dat aan de hand. en wel. blijkens het navolgende, in zijn Kruidboek»). ' 

 Amboinsch Kruidboek. Dl. I (boek I) fol. 109. (nl. beschrijving I Valentijn. Verhandeling der dieren van Amboina. //. De vogelen 

 van den „ Tsjampadaha -hoorn") : Dl. III, ie st. fol. 311 (nl. beschrijving van den „l'npoesche 1'aradv: 



., van d< Paradys-vog Is in d< Po] Isgaders Vogel"): 



h "> •. ' °J '' eze dezt >,/ ' im s . . . Ook is In een -rooft f hebber van de 'J 'ipedah-l -let, 



doorbooreii, da, e, u t „ . s ,'u tl ', lyj daa doo, !u ten vhieten\ daa/ etendt ah z\ >\p zvn. met zvn bek '< doe henen ' o en ei d 



™n kan by 't Amboinsche Dierboek. part e 2. wat nader gezien en ge- aan de andere zyiic 'er weer uit' te komen; . . . ." -}. 



Een ander, nog meer afdoend bewijs is dit: 



Rümphius' voorlaatste hoofdstuk van het Auctuarium bevat een „Beschrvvingc van den Sv/pe/iticida. of J/oueus". den Slangenbijter. 



De tekst vangt al ; .1 .1 > wyl < twvl . . ot mvi zwakh, t en ouderdom, mv zullen toelaten, mvn onderhal U ,verk \ 

 gedierten te volmaken, en in 't licht te brengen, daar in eigentlyk de voornoemde Moncu's zvn ■'; ts behoort te hebben, en egter v, 

 gelegen is, om de kragten van de bovenstaande Raaix U.-^.W. Cof. y; beschreeven. ter' deeg te keren 

 deszelfs be- v < en. op . t 'ei nbt r kennisse niets ontbreeke". (Volgt de zeer uitvot _ esrhr ng 



Bij een nauwkeurig. \ mi „ van n Mon . Mun< o 1 ...>N hij < t • • \ \'iii\ip 



•"■'- ; ' ' ' ' ■- ■ • ' ■...;■ :■. ■ : : ,:. ; . . 



geschrift hebben bediend, hetzij van het hs. van het Auctuarium, of. wat waarschijnlijker is. van R.'s Dierboek waarvan dit ten voorbeeld- 



Valentijn. Verhandeling der dieren van Amboina. Dl. III. 



fol. 293. De Mongkos. 

 „ Als het eet, knort het, als een Kat, dog is 'er een Hond \ 



zoo maakt het een geraas, als of'n eenii vuurwerk in brand ra, 



83e hoofdst. Beschryvinge van den Serpenticida, of 

 Moncus fol. 70. 



De s/e kost geeft \ en 



hy doen, 'e is, om dezelre te incorporeereu. : o nor! h\ ah een kat. 



maar als 'er ecu hond of ander dier by komt. 100 knerst hv <>/ 'er een 



vuurwerk in brand w'ierde gestoken". ~). 



Toont de tekst van Vau,mij\ hier dus een merkwaardige overeenkomst met R.'s Kruidboek ter plaatse, hoeveel te meer zou dit het gev 

 lijken wanneer een vergelijking mogelijk ware met Rümphius' (van teekeningen voorziene) Amboinsch Dierboek. Zie nog sub Valentijn, blz. 30. 



