7. KLEINERE HANDSCHRIFTEN. 



Maleisch Woordenboek, omstreeks 1670 samengesteld. 



Het auteurschap van R. zien we aldus vermeld: „lek verstar dat .'■■ r batavia op de 



Gou-ceJirf ,"> u gekost h >: , ,',,,/,7,', «,/,-/ r £</<•///, /-//*/- vvelcke na alle omstandigheden sa! zyn, myn Maleyts 



Lecsicon. (sic) wist, dierhaben liet wederom te hebben, als zvnde niet gemaekt om publieck te verthoonen, maer tot myn speculatie. Het 

 is met myn eygen handen voor 2; j ■ -n ; or 1 schreven van het begin tot het woort Pandas in de letter P., en het volgende is (van) 

 een andere hand." Aldus RoiPfiir-w.elve in zijn brief aan den oud-Gouv. Gen. Camphuys, dd. Amboina 29 Juni 1695 (zie Leupe, p. 54-55). 



Dezelfde GERAERTS deed kort daarna een poging om het handschrift zoomede de teekeningen van Boek I— VI van het Ki 

 handen te krijgen. In de „Memorie ofte hetgeen Syne Edelheyt J. Camphuys, op syn sieckbedde Cornelis Chastelein geordonneert 

 heeft aan te teeckenen wegens de kruydeboecken van d' Hr. Rumphius de dato 14 July 1695." (afgedrukt als Bijlage VIII, pag. 56 bij 

 Leupe) leest men: „Item een bondeltje met verscheyde papiertjes die saeck [nl. van het Kruidboek] concernerende, hebbende den 

 Chirurgyn Christiaen GERARDS, deselve kruydeboecken en teeckeningen syn Edt. by een briefjen afgeeyst, dogh 't welck met heeft 

 kunnen geloven met de mening en Intentie van d' Hr. Rumphius overeen te komen, nadien syn E., gelyck hy hadde kunnen doen, aen 

 syn E*. Camphuvs het minste daervan niet geschreven heeft." 



Deze handelwijze van Geraerts schijnt zonderling, maar treedt in een heel ander licht, wanneer men bedenkt dat hij aan Rumphius 

 behuwd was; op 15 Mei 1691 schreef deze: „meester Christiaen Gieraards, zynde aen myne familie gehuwt", zie sub Leupe, blz. 21 noot 6. 

 GERAERTS wisselde dan ook menigen brief met Rumphius. In een brief van W. ten Rhyne, gedateerd 9 Juli 1694, aan Camphuys, 

 (zie Leupe, Bijlage VI, pag. 52) "schrijft de/e: „Ik gebruyke de vrymoedigheyt om desen ingesloten brief van den E. Rumphius aen 

 Mr. Christiaen Gerards met het bygevoegde goetjen hiernevens te laten overgaen, 't welck dan syn addres op syn Edelhts. ordre 

 seer wel sal erlangen." Het slot van dezen brief luidt: „Met een doosjen gem. J. C. [bestemd dus voor J. Camphuvs] 3 Sacken 

 r Doos in seyldoek benayt en 2 Samfoe-potjens, alle gemerkt C. G." [dus voor Chr. Geraerts is dat het „bygevoegde goetjen"]. 

 Maar ook uit Rumphius' Rariteitkamer blijkt zijne correspondentie met Geraerts. Op fol. 305 nl. schrijft R; „Ik zal noch hier 

 byvoegen een verhaal van een zeker Chirurgyn, genaamt Mr. Chrtstiaan Gyraris^ dewelke in zynen brief aan my aldus schryft:"' 

 Volgt het verhaal. — Intusschen weet men niet, waar het hs. van dit Woordenboek zich tegenwoordig bevindt. 



hoogstwaarschijnlijk van de hand \an Rumphius is: zie hierachter, blz. 9 — 10, onder 



II Gedrukte Werken van Rumphius. 



A. KRUID-BOEK. ie EDITIE. 



boinsche || Kruid-boek. [| Dat is, |j beschryving !] van de meest bekende || Boomen, Heesters, Kruiden. 1. and- en Water-Planten, j] die 

 mboina. en de omleggende eylanden vind, || Na haare gedaante, verscheide benamingen, aanqueking, en gebruik: || mitsgaders van || eenige 

 n gedierte!», : Voor 't meeste deel met de Figuren daar toe behoorende, |] Allen met veel moeite en vleit in veele jaaren vergadert, 

 Everhardus Rumphius, || Med, Doet. van Hanau, Oud Koopman en Raadspersoon in Amboina, 

 Lid van de Illustre Academia Naturae < nriosorum, || in 't Duitsche en Roomsche Ryk opgerigt. || 

 IS, || Med. Doet. en Botanices Professor in den Hortus Medicus te Amsterdam, Medelidt || van het 

 atuurkunde; || Die daar verscheide Benamingen, en zyne Aanmerkingen heeft bygevoegt. || 

 Met portretten, koperplaten en titelvignetten. 

 Amsterdam, By Francois Changuion, Jan Catuffe, Hermanus Uytwerf. || In 's Hage, By Pieter Gosse, 

 ;v van Dole. || Te Utrecht, Bv Steven Neaulme. || 

 erdam, By Francois Changuion, Hermanus Uytwerf. || In 's Hage, By Pieter Gosse, Jan Neaulme, 



i-mboinsche" verkort tot „Amboinsch". 



imige Exx. eerst van af Dl. III; zie later) luidt: 



■rcatoris Senioris, & in Amboina Consulis, nomine || Plinii Indici eelebris, & Membri 

 Inlustris Societatis Aca- || demiae Naturae Curiosorum Germaniae, [| He r bar ium [J A m boinen se, || Plurimas conplectens Arbores, Fru'ices, Herbas, 

 Plantas terrestres & aquaticas, |j quae in Amboina, || el adjacentibus reperiuntur insulis, Adcuratissimc descriptas ju\ta earum formas, cum diversis 

 denominatiombus, | cultura, usu. ac virtutibus. || Quod & insuper exhibet || varia insectorum animaliumque genera, || Plurima cum naturalibus eorum 

 figuris depicta. y Omnia magno labore ac studio multos per annos conlecta, || & duodecim cons ripta lil ris. | Nunc primum in lucem edita, & in 

 Latinum sermönem vtt 1. Cnra & Studio || Joannis Burmanni, || Med. Doet. et in Horto Medico Amstelaedamensi Professoris || Botanici, Academiae 

 Caesareae Nat' 1 51 asque Observationes. 



Bij den Lat. titel van Dl. V is „Georgii Everhardi Rumphii" verkort tot „Georg. Everh. Rumphii". 



Daarop volgde als Deel VII het Auctuarium, uitgegeven in 1755, getiteld: 

 Het || Au ctuarium, jj ofte || Vermeerdering, || op het || Amboinsch || Kruyd-boek. || Dat is, || Beschryving || van de overige || Boomen, Heesters, en 

 men in Amboina, || en de omleggen':- eilanden vind. Allen '.eer ae< iraat beschreven en afgebeeldt na der zelver gedaantes, || met de 

 verscheide Indische benamingen, aanqueking, en gebruik, door | Georgius Everhardus Rumphius, l| Med. Doet. van Hanau, Oud Koopman en 

 K idsperso 1 1 \ml ina. mit gaders onder de naam van Plinius Indicus, Lid van de Illustre Academia Naturae || Curiosorum, in 't Duitsche en 

 Roomsche Ryk opgerigt. || Nu voor 't eerst uitgegeven, en in het Latyn overgezet, door || Joannes Burmannus, i| Med. Doctor, en Botanices 

 Professor in het Illustre Athenaeum, en de Hortus || Medicus te Amsteldam, || Medelidt van het Keizerlyke Queekschool der onderzoekers van de 

 Natuurkunde; || Die daar verscheide Benamingen, en zyn Aanmerkingen heeft bygevoegt. || 

 Te Amsterdam, || By Mynard Uytwerf, || en || De Wed. S. Schouten en Zoon. || M.DCC.LV. || 



Eén deel fol. Met koperplaten en titelvignetten. 



De Latijnsche tegen-titel luidt: 

 Georgii Everhardi Rumphii. M, ' Doet Han vei sis. \1 r toris S oris, & in Amboina Consulis, j| nomine Plinii Indici eelebris, & Membri 

 Inlustris So- || cietatis Acu ,. Herbari | \mboinensis Auctuarium, Kdiqua comph tens \rbores, Frutices, 



ac Plantas, || quae in Amboina, || et adjacentibus demum repertae sunt insulis, || Omnes a earum || for- 



mas, cum dr. :. ie viribus; || Nunc primum in lucem editi nem versuru i; Cara 



& Studio || Joannis Burmanni, || Med. Doet. Inlustris Athenaei. \- Horti .\h Academiae Caesareae 



Synonyma, suasque Observationes. || 

 Apud Mynardum Uytwerf, || & Viduam ac Filium S. Schouten, ij M.DCC.LV. || 



en beschreven in twaalf boeken, || doo 



r || Georgiu 





ims Indi, ;s. 



Nagezien en uitgegeven door || Joanne; 



s Burmanr 



Kevzerlvke Oueekschool der onderzoek 



ers van de 



Zes deelen fol. M.DCC.XLI 



-M.DCC.L. 



