Maar in die platen -zelve is ook een groote belangrijkheid. In zijne ..Yorrede'" haalt Chemnmz het volgende zesgen 

 „In describendo Ri mphii rb^Jmmi 



laltigste venmedeo worden.;". Ej 



dezelfde koperplaten hebben gebruikt, maar dat daarentegen de editie-On- mm i /' ■" ■ heb' 

 waarvoor blijkbaar andere voorwerpen als voorin 



XXIII n«». 2—4 en C: XXIV, alle. behalve v-' 1 > ei II- WVI hv ' i,-V- ,-' 1! <■■ 1 ■ \ \\' II '^ ■ hrhaïv, ( > ■ v\ 

 XXIX, alle, behalve W; XXX. \. B, 1». V. II. K S T \ ^ 



X XXXIX. alle un u zijn heide ,, , ,;,>*„„, , , > „ M ( MhJ'lnMIX 



Dat bij de ovcrgroote meerderheid nieuwe k o p e r p 1 :i t e n ■ ■• blijkt „i uit de vaak 



. ' ,": 



plaat XXXIX is duidelijk de oude ,,als het wezen moet. afgedrukt' 



Londres— Paris, 1865, 4 o. zeg t"op p. 192, 2 e kol. ten onrecht lees' 



In aansluiting bij wat Cjiemni : in mi Sendschn hen" 1 ,.|un-fci M IJ Mur.km win"' reeds d.<] 12 Der i-cS 



had — zie sub Chemnitz. blz. 35 — . zegt hij dan hier weer itwijn Vorredc" van >o I-'ehr i^,;- Ni- 



Rumphs Amboinische Rai , , rachtet Docn , 



gemeinnütziger gemacht und in die t< ; worden." Maar ; 



gevonden, „sogleich entsehlosscn, die Aüsgabe desjenigen Thcils vcm Ri miuh \ > 'immer wcidn 



Schnecken und M 1 hein handelt und ess ( l\ • • ng mmei imnn t 'willigt zu vei 



En dan vraagt hij: ..Aber wer ist dann der L'eberset/er dl. ,. ■ . n at er aU( 



holl ndischen Spra< u eine gei m Ih u tseh 't _< h l»t? ... Uur I'hii.ut l.rnwio Siaius Mumfk offentlichèr 



Lehrer der Weltweisheit auf der Erlangischen Universitat. hat die-e Arbe;t besorget ui .1 man kant 'von ihm die 



Uebersetzung nut der zuvc ten ii g erwartc er cin geboi II , \ 



und Kenner der Schnecken und Muscheln ist." 



De koperplaten waren door J. J. Waagener uit Hamburg, gröstentheils nach der Natur verfertiget'V En de corre< 



Dan vertelt hij hoe „Die herrliche Einleitung, welche sogleich nach dieser Vorrede folgcn wird." „begierigst entlehnet" 

 het mooie werk van Fr. M. Regenfusz — zie sub Regenfusz blz. 33 — 34 end « r\ nstvolh 



Danische Hofprediger, und nunmehriger Professor der Gottesgelah'rthen. 1 Ierr Ju: uier". Dan dat 



„Kleine Zusatze" — een soort bibliographisch materiaal bij elk der ^3 platen, en elk der -laar afgebeelde schelpen 

 nauwkeurigste wijze werden samengelezen uit de andere standaard wei ken der eonchvliologie. 

 En dan volgt nog dit belangrijke over de afbeeldingen: „Bey den vielen Kupfern welche'diesem ganzen Werke bevgefik 



werden, in ïhrei 1 1 rl 1 U it «1 1 1. eni Auge dai Mi \lh Schneck, hen gew. licher Weise ïhrc 



eine Mündung auf der iii rc< ten ïiabc; und wiederum (wie e 



nichts seltenes ist) solche mit einer Mündung auf der rechten Seite zu versehen. welene offenbar I inksschnecken sind, 

 auch im Texte des Werks ausgegeben werden. Da ich es willens bin, mit der Zeit der Fortsetzung meincr kleinen Be 

 der Testaceotheologie, eine ausführiiche Abhandlung von den hinkssehnecken eiiuuverleiben. (wozu ich die Materia 

 ziemlich beysammen habe.) und dabe\ e mir 1 • l 1 sschi < n A < ng ich sogleich b 



Kupfer stechen zu lassen, so verspare ich bis/ dahin meine L'rtheile über solche verkehrte Abbildung der Schnecken, v 

 noch am Bonanm uien Vertheidiger gefunden '■). und sage diszmal nnr soviel, dasz unser Herr Waagner"' — te vc 

 Jouanx Jacor Waacknkr aus Augspurg". d-, ten — „die 



habe. Weil ich so glücklich bin. die mehresten Stticke. welche im Rumph vor 

 ich mir eine wahre Kretide daraus gemacht, dem Herrn Kupferstecher solcl 



genaue und ace.: etfertigen". 



DIVERSE GEDRUKTEN VAN RUMPHIUS. 



[Verhael (Waerachtigh) Van de Sch 

 Jaers 1674. voorgevallen, In 

 wonderlijcke bv-sonderheden, 

 staet, en uytgetrocken is. Als 

 bekent gemaekt. 

 Gedruckt naer de Copye van 



Blijkens den titel dus is bovenstaand ..Verhael' in 1675 naar de Copie te Batavia gedrukt. ('. 



afdruk; de uitvoerige mededeelingen over schade aan forten, redouten {in 't t) enz. door de aardbeving 



veroorzaakt, welke in het origineele hs. voorkon n is het geheel zoo slecht 



gecopieerd en bevat zooveel drukfouten, dat zond vatten is. Daarentegen 



bevat de tekst een toevoeging, uittreksel van een brief over de aardbeving, welke ;n het > en wordt. 

 Hoewel uit den titel niet blijkende, zijn er \ ■ den die er op wijzen dat het origineel \ thans berustend in 

 's Rijks Archief te 's Hage) door Run X en wel: 



