den naijvi 



den polsslag volgens de I 



-' ■ N 



goed aantoont, en ook in de bijbehoorende noot er op wijst hoe Cleve 



Hoofd van Homn 





Amboina; 

 ficq heeft gespeeld tusschen Rumphius en de Jaeger, aleer deze bek: 



eigenaardige rol als middelaar deze 



SSSP°SW ; ita t^SS ntt H v//^slun: Sospicor, hunc fortasse ohm inter Rumphii Amanuenses 



hoe zij &J5? ™t\Z i SSimU8 vero inter hos " noemt (P- 36), opmerkend 

 zij smguian casu met een brief door elk hunner op denzelfden 20 Mei 1681 geschreven vonr het eerst met elLn,w ;« 



rhaZn^h^MeT ^H " oe ^ bemiddeling door , X , - ^ r "aardig W ^nUoverse die 



2L-wSï en hielden over den oorsprong van het roode sandelhout, r 6 Md l68( - 



com^randa nSe £? ,£? ?* ' G ■ m °° ie °' ),: r ad singula il a 



:.:.'.:.v ■ "" ' ■ ■ ' ' ■ ^- " ■■ ■ ■ ■ <-- - ■ ^ ; ■■■■ . :- -,^ 



verdTenste ÏÏ. K 1 ■• C °! 1 ™ anda f' *** ***** m 0pe " nulv ' ere" (p. 41). Toch, - hoe 



,/:;' U V"" '' ,! " 1 ' \T ' t! ' ! ■ K>WHU-s met anderen; 



De stuïie, "L tf^US^^Jr^ ' J^JS ■ =! * ' 



geleerden en ongeleerden, doch allen belangstellende! 



nzienlijk veel Rumphius gecorrespondei 



w ::6 ^«.v..«w 1 , «uv-i. aiicu uciaugsieucnden, alles ter vermeerdering van rijn kennis, alles 



ndboek en zijn Rariteitkamer,.... *** :, . ; , , ^er^jKlng 



„fH™ V ' u " Rum P hu ?Pera" (p. 41—59), is ook nu nog belangwekkend om u K en. en _, < g't x n de di lijkheid en de 



opvatte, al is ook door I.11 pi \ arbeid a 



lotgevallen 

 steem van Kruidboek en Rariteitkamer 'op andere ï 



ssage in de „Voorreede van den Autheur" van 31 Dec. 1695 voor de „ses laaste boeken- vin het Kruidboek' 'YvóiYri'n' 'dl"\' 

 irman's uitgave, 1747): „Immers ik heb in die twee-en-veei en daar onder w 



mtig zonder gezigt doorgebragt, niet meer kunnen uitrigten, dew) enz." 



het jaar 1670 als dat urn /,jn blind-worden zoo prachtig u ■ ..." '\IDCXCV1 



lats van MDCXC", want de bedoelde brief van Rumphius aan I, Suhr.Vk ,0 Sept'.' 1606, en 



arm vertelde omtrent het copieeren van het Kruidboek waaraan men te Bat vi k k .as z , . , xcerpt £t deren bS 



Miscellanea Curiosa van 1700, hiervóór blz. 12 middenin -, sloeg op het nogmaals copieeren van den tekst na de ramp 



Waterland van 1692. Op p. 44 wordt dan ook de fout gemaal ,, „ n ^ [ ,xl 



, auteur noemt ( ut Linnaeus ait"), welke zelfde fout op p. 48 („ipso Linnae. - 7 ( , ut . ma 



re^^ bLiïJS H dedar S ret,) n ° g ? aals herhaa I d , WOrdt; bij deD l °° : toch een zeer zonderlinge S 



eJt er bb ? 1 ' " ' * " ! ^ ? Bocl r Van R/s Kl '" " ' ,M Hamilton. blz. 40 - heeft hij niets dan lo 



^mnhii Ln ^ tantus ipse vir, qm tamdia in In ha nrt , plurim* 1 tet, nimium honc 



ZnLE p urUm "' vocem,ls < l ,lane inexhaustnm" ,,, 49 ). Dan geeft hij een over; 



n net plan dat Rumphius bij , iven volgen — eenigszins 1) Pinstar van wat ]>u Pkht-'J'houars reeds in i 



daan had — , en noemt deze rubrieken: I. Qualitates. II. Nomina. III. Locus. IV. Tempus. V. Cultus VI. Ui 



^ atura - . N11L Mores - hetgeen wij nu het ethnologische gedeelte zouden noemen — IX. H is tor ia En dan maak 



ne verschillende clerequeir' van Rumphius de/e ietwat gewaagde opmerking op p. 51: „si quid gravioris " 



fscil. Amanuenses] vel conferrc Mlm^n 1 n , o l es que in mllaborando 



rlnm tortasst ' -'* Postea certe palam demonstrassent. Praeterea Rumphius ipse dicit, opus cum 



caecitatis tatum ipse subiret. jam nu par XVIII minos (ab anno MDCLII ad MDCLXX) „— leg. 16, & 



1654-1670 - „operam dedisset: et »solummodo ultnn . manu illi imponei.da unn^dnd ad Herb. Amb. I, p. 2)". Dan 

 wijst-hij op het onheil, dat met zoo/eer den tekst, als wel de platen bij den brand van 11 lam ,687 trof 1 p. ;,); en hoe daardoor 

 sommige planten —o.a... | van dom. 11. laat 1 <> — onjuist afgebeeld werdei Dit les *-r'het Kruidboek 



„, v •*? K L , ij <Uin ' kv - c Illt "" 1 "I l ' u ''- i - ,! " R ' '' "^ 1'lijkl ' r op \ml, , . nel der beste boeken 



'" ' ' ' ' "■■■ ■■;■■■-■■■ •■•.•■.-.• . • _ ■ j ■ ... • .;....;, 



qui tune tempons L ms|ü ,nt. ui ,b .1 t.o « trel u. vel .me d,o 1,,. ,,uos P «. tge en hij in de 



bijbehoorende noot nader uitwerkt door te zeggen dat men in de Rai ken ad hoc van 



PLiNmTen fe ■ T^ 1>' '"""Yt t» 58] ' J T° N ['A/L Nieremberg [1635], en Bonanm [lat. ed. ,o8 4 |-',. daargelaten 



,, '^ e " -^ KIS101EI ^s. uan spreekt hij over de verschillende per . medewerkten, 



allereerst d Acquet, dan „van, amatores Hatavi. inter q ious , Vincentius, Blaauwius, Jo. de Jong 



(hbus collegae et arnici ohm Rumphn) aliique: ita ut tabula operis XXXIV et XLIX figurae passim, 



ahenorum studio debeantur" (p. 54); voorts, als grootsten medewerker S ion Schi nvo 1 — t hij met een drukfout 



Schynvogt" noemt -, rei Zoologicae optime gnarus" ; en einde) : s methodicam 



MoUuscorum a Rumphio desenptorum ex Aml ■ Ijecit doctus vir Jo. Phi D.,«) Rumphii 



collega sociusquc , 54-55), omtrent «riens c* , in de noot nog toevoegt: „Naturae 



curiosorum attentione locoque in Histona Zoologiae htterana eo mag I po st cl. Toh. 



L>an. Major primus fint, 4 ) qui his tei : timen faceret". Over de schaaldieren 



door Rumphius behandeld op plaat I -XI der R riteitkam r. merkt hij op „inter h e , omi 11 mei i< 



habita sunt (p. 56), en herinnert aan de naar Rumphius genoemde „Dromia Rumphii Lam." op plaat XI. n°. 1. Zijn oordeel over 

 de conchyhologische waarde der Rariteitkamer vat hij aldus dan samen: „El Col urn nam 



Noster saltem inter Batavos auctor faisse videtur, ut Phil. Bonannius inter Italos et Mart. Listerus inter Anglos: quorum 

 tarnen openbus sero aut nunquam uti poterat, quamvis hos omnes viros. studiis suis conchyl onnm MDCLVI 



inceptis, antecesserat" (p. 57—58). Alleen het door hem op p. 58 dan aangehaalde oordeel van Blainville is foutief "'e 

 toch sub Blainville. blz. 40. Aan het slot van dit hoofdstuk, p. 59, constateert hij dan d mus als te' zijn 



;chenen. Door e 



■ 



voor Ru 



wat Ih> 





z°:iï;:z 



. cum Uk 





>ió). welke ir 



l 1675 te Kiel 



