Maar wat het ergste is: Leupe heeft blijkbaar noch het Amboinsch Kruidboek, noch de Rariteitkamer ernstig ingezien, of 

 toekende doorbladerd. Men wordt daardoor herinnerd aan het verhaal van Multatuli. hoe een professor een heele verhandeling 

 hield óver den karper, maar vergat den karper-zelven, dien hij bij de hand had, aan zijn studenten te laten zien. Indien Leupe 

 verkelijk een ook maar oppervlakkige kennis had gehad van het Kruidboek, dan had hij i°. de „Peregrinatio sive Iter in Hrasiliam" 

 voorin dl. VI (soms, en eigenlijk ten rechte, voorin dl. I, gelijk in het Ex. Kon. Bibl.), niet totaal over het hoofd gezien, een 

 — waarop reeds Buskkn Duet (18S4) en prof. IIartixg (1885) opmerkzaam maakten, terwijl Henschel in 1833 er p. 5— n 

 gewijd had; 1 ) 2 . zou Leupe op p. 22 niet hebben kunnen schrijven 

 via zijn verzonden, hebben wij tot dusverre niet ] 

 imers .... de Opdragt der eerste 6 Boeken i 

 -Martin te Batavia — door Bi.ume in Latijn ge£ 



orgius Everhardus Rumphius verstaan hebbe dat dê~6. eerste delen van 't 

 ambonse cruydeboek, door my 'tsamen gebragt, onder UEdts. opsigt en bewaring zyn gestelt, het zy dan om pr. naeste 

 gelegentheyt na 't vaderlant te senden, of om nog een tyd lang op te houden, of tot een ander insigt dat my onbekent is"; d.i. 

 dus: óók Leupe had kunnen weten dat die eerste 6 Boeken in eind September 1690 van Ambon naar Batavia zijn gegaan, zóó, 

 dat Rumphius op 1 Mei 1691 weer te Ambon tegenbericht had kunnen ontvangen dat ze bij De Saint-Martin in bewaring waren 

 gekomen. En f had hij op p. 22—23, bij de aanteekening hoe de Hooge Regeering dd. 8 Febr. 1696 schreef over Liber 

 -IX „zoodanig ons die jongst uyt Ambon van den gemelden Rumphius zyn toegecomen" — derhalve: in begin Jan. 1696 

 r óók wel vermeld, dat deze bezending vergezeld was gegaan van de 

 1695, welke dan °ok vóóraan Lib. VII (= vóóraan Tom. V) in Burman's 

 gehinderd heeft in het vervolledigen van zijn overigens zoo voortreffelijken arbeid, is, dat hij geen Latijn heeft 

 dit blijkbaar niet heeft allen gevalle niet de medewerking van een ander heeft gezocht om die 



vullen. Daarom heeft hij hoogst belangrijke bronnen als de Kphemerides, Valentim — dien hij blijkbaar niet wist 

 mdere, meer ongineele Duitsche uitgave bestond — , en Hin- hh ongdnmkt » lakn l„ ,1 , -dooi heeft hij de 

 egaan, in een archiet-studie als die van Leupe dubbel bedenkelijk, bij 't overnemen van zijn Bijlage XI uit Blume's 

 kraan het Aldus, gedaan enz." er bij te pi» ,., 2 bij IJilm». [ n^b fol. „ „-,./,:■,.,,•', /, 



1699, en de Lat. zinsnede waarmee Blume het duidelijk afgescheiden had van het heusche stuk van 1699. gladweg 



mitengewone 

 blijft dor en 



In breedheid van behandeling, in warmte van belangstelling voor den levenden Rumphius, in begrip van d 

 beteekenis als wetenscl wint Henschel het dan ook verre van Leupe! Leupe i 



droog, het schrijven van eene biographie opvattend als een soort wiskunstig probleem, waarbij archiefstukk 

 „gegevens vormen. Indien Henschel over de feiten van Leupe had kunnen beschikken, dan had hij een model-biograhb 

 geleverd, Willen wij. \ed rlanders, een biografie over Rumphius krijgen van de voortreffelijkheid, zooals de botanicus Graa 

 de r-icalho die gaf voor dien anderen en ouderen Plintus Tndicus, Garcia da Orta,') dan moet zij geschreven worden doo 

 een even warm hart en een even groote natuurwetenschappelijke deskundigheid als waarover prof. Henschel, en een evei 



' ; i; : ■ - 



M ' V ." ; l ' Itlh ; °» ,le ' h,t ^ irift Ru.nphii juventus" zi,.. _ 



raadselachtige tijdperk 1645-48, in Brazilië (??) en Portugal, en de geheel duistere periode 1648-52 in Hana, 

 eens door jaartallen gememoreerd, laat staan nader besprek,:: li,, n ,e j 1.,, , d 't : „in één opzicht waren onze nasporingen 

 vruchteloos te weten : of Rumphius vóór zijn vertrek naar Oost-Indië zich eenigen tijd in 1 ,den, en waarvan 



vooral sprake is in de bi !) va n Henschei : te vergeefs doorzochten wij de papieren der West- 



Indische Compagnie (waaronder Brazilië behoorde), want geen spoor hiervan werd er door ons ontdekt" (p. \). En op p ,— 4 

 vermeldt Leupe dan het vinden door Dr. W. N. nu Rieu, toen zijn opstel „grootendeels gereed" was. b van dè mss. der brieven 

 1 m zijn Bijlagen III — VIII en X toen publiceerde onder de signatuur , Uit de 

 Mss. XXI Akad. Bibliotheek Leiden"; welke bundel waarin inderdaad 24, niet 21 stuks zich thans bevinden uit de 



TooTél LeldsT T?- hee K-n-- ,I°r aer i + '4 Jan. I799K alle op R, ,..„, ^ ,n diu, k, ,end en 'in rSoo 



Dorh n ^iv Bibliotheek aangekocht - thans de signatuur draagt: „B. P. I. 246". Zie nool . op de volgende blz. 



Doch op p . 4 begint dan de eigen D beu,, e. en dat 01 ren , nhel 



Rpksanhief hem sinds ,866 aan de hand hadden gedaan over Rumphius, vind 



woord over de heele Indische 

 spr^danook Bu*vln HnJ*^* ? nmisl ? are B r T ondsla g voo'r alle nader kennen van 's' nmns nïaa /, 1 jkê Teven. ^Terecht 



ook Busken Huet in 1884 (p. 94) van Leupe's „voorbeeldige biografische studie". 



Het slot, p. 3 o-39 v hoewel verdienstelijk, is van minder bli r , ri . T . De nadere geschiedenis 



van Rumphius' graf. die Blume reeds gegeven had, wordt over het hoofd gezien; uit B DscriotTe on het 



monument schijnbaar overgenomen, do, , „ -,,'ten die Lfüpf 



S; £rX T d ^L mt t e ReSOl ï lën der Bewindhebbe - I, ven omtrent 



in'^-^^ « > «-we titel «£ 

 bedekterwijze ontleend had, p. 37—39, hadden heel wat vollediger kunnen zijn. 



5<'-jiiih' loopl mi win Rumphius, 1652-1702. Dit is ten volle 



: gerept. Ln de aanteekeningen omtrent wat Valentijn aan Rum 



ngs-poëten gebruiken gewoonlijk meer versregels (lap u 



Rumphius uit ,691, blz. 42 sub Blume, 



' erg. sub Ficalho, blz. 





