*Larousse, P. Grand Dictionnaire l'niversel du XIX« siècle. XIII, Paris 1875. 4°- 



Art. „Rumpf (Georges-Everard), en latin Rumphius' leven; (p. 1520, 4e kol.— 1521, ie kol). 



Vrij onzuiver artikel, b. v. „médecin et botaniste allemand, né a Solm en 1626, mort en 1693". Het verdere is beter. 



*Huet, Cd. Busken. Het land van Rembrand. Dl. II, 2e Helft. Haarlem, 1884. 8°. 



De schrijver geeft op pag. 91—99 een zaakrijke schets van Rumphius' leven, hoofdzakelijk naar Lkupk. doch belangrijk a inuevuld met gegevens 

 uit de autobio-ruphisriie „lVregrinatio" vóóraan in Dl. I (of VI) van 't Kruidboek. Met zijn fijn litterair gevoel geeft Huet op p. 98 de 

 volgende mooie opmerking: „Zoolang de republiek der Zeven-Provincien bestaan heeft is er in Nederlandsch-Indië nooit zooveel aandacht 

 aan de natuurwetenschappen geschonken als in de dagen van Rumphius. Van het eene tot het andere eiland in den Archipel boden toen 

 de geleerde dilettanten tegen elkander op. Camphuis, gouverneur-generaal in ruste, eigenaar van een of twee kleine eilanden in Batavia's 

 buurt, vischt daar schelpen en horens met denzelfden ijver als Rumphius in de wateren van Amboina; en de eene grijsaard plaagt den 



anderen met zijn mededingen en met zijne vangst. „Ik heb", schrijft Rumphius lagchend aan Camphuis, „mede nieuw toegehoort" 



en nu copieert Hukt dat merk uit den brief van 29 Juni 1695, door den 67-jarigen Rumphius geschreven aan den 



toen ruim 60-jarigen Camphuvs, afgedrukt bij Leupe, p. 54, aandoenlijk door benijdenswaardige levensopgeruimdheid bij een zoo zwaar 

 beproefd man, verkwikkend door de ongedwongenheid waarmee een oud-Coopman zich toenma is. chiei speelsch, tegenover een gewezen 

 Gouverneur-Generaal, zelf trouwens gewezen zilversmid, durfde en mocht uiten. 



♦Harting, P. In „Album der Natuur", jaarg. 1885. Haarlem, 1885. 8 °- 



Art. „George Everard Rumphius. Geschetst", p. 1 — 15. Met portret. 



In deze biographie, grootendeels ontleend aan Leupe, doch aangevuld door R's autobiographisch Lat. gedicht in het Kruidboek, 

 schetst I'rof. Hartim; het leven en de groote verdiensten van R.; zoo zegt hij o. a. (pag. 14): „Rumphius vereenigde in zich 

 talenten, die thans /eer zelden meer bij eenen enkelen persoon tezamen voorkomen. Hij 1 . mineraloog, 



geograaf, et: kenner van verschillende talen, enz". 



Het 1- te bejammeren dat schrijver aan het slot zijner verhandeling de foutieve tekst der inscriptie op R.'s monument, evenals 

 Lm im •.. overneemt van Ükkmokk, en. evenals Lkupk ook, er weer eigen veranderingen in aanbrengt; /ie sul. Bickmore, blz. 47, en de 



Het zeer duidelijke portret is een tot op de helft verkleinde reproductie van dat van het Kruidboek. 

 ♦Winkler Prins, A. Geïllustreerde Encyclopaedie. Tweede herziene en vermeerderde uitgave. Dl. XIII (1887), pag. 136. 



Als een curiosum volge hier de geheele tekst der biographie in bovenvermelde Encyclopaedie, verschenen, lang nadat de voortreffelijke 

 bijdrage van Leupe (en ook van Harting) was uitgegeven. 



„Rumph (Georg Ebkrhaki-j of Rumphius. een verdienstelijk kruidkundige, geboren te Solm in 1676 (sic!), studeerde te Hanau en begaf 

 zich vervolgens naar Portugal waar hij zich 3 jaar bezig hield met nasporingen op het gebied der natuurlijke historie. Daarna trad hij 

 in dienst der Nederl. Oost-Indische Compagnie en zag zich benoemd tot consul te Amboina. Hier verzamelde hij bouwstoffen voor eene 

 geschiedenis van de vestiging der Nederlanders op dat eiland, doch zijn werk is om politieke redenen niet in het licht verschenen 

 Daarenboven beschreef hij met zorg en ijver de op Amboina groeiende gewassen. In 1669 werd hij ef op het eiland 



gevestigd en overleed aldaar in 1693. Eerst 40 jaar daarna verscheen door de zorg van Jan Burmann zijn hoogst belangrijk werk: 

 Herbarium Ambomense plunmos complectens arbores, frutices, herbas etc, quae in Amboina reperiuntur (6 dln. met platen) . Ook heeft 

 men van hem de >Amboinsche Rariteitkamer met 60 platen»." 



•Wunschmann E. In de „Allgemeine Deutsche Biographie. Auf Veranlassung Seiner Majestat des Könings von Bayern herausgegeben durch 

 die historische Commission bei der Königl. Akademie der Wissenschaften". XXIX. Leipzig, 1889. 8°. [Ex. Kon. Bibl.] 

 Art. „Rumpf: Georg Eb er hard R. (R u m p h i u s)'\ p. 663-667. 



Is voor zijn tijd een slecht artikel, een mixtum compositum uit Du Petit-Thouars -f Henschel zónder dat het 



bestaan van Leupe 's biographie hem ter kennis is gekomen. Het gemis daarvan wordt aangevuld doorphi 



tut eigen duim gezogen; o. a. dat na den brand van 11 Jan. 1687, en het verlies van een goed 



Sieg des nach Gelderwerb trachtenden Speculationsgeistes über das ideale Streben bittere Klagen führte. Nichtsdestowenieer fuhr 



der edeldenkende Mann auch nach seiner Erblindung, noch fort, dem Interesse der I 



\erfugung zu stellen (ib ) ! Ook laat hij 2 maal R's mss. in zee te gronde gaan, door één feit tot twee uit te rekken, want hij 



schrijft: „Die ersten 6 Bucher, mit sammthchen Tafeln 1692 nach Holland geschickt, wurden ein Raub der 



Sendung, copirt nach dem im Archiv der Gesellschaft hinterlegten Originale, ging ebenfalls ver!- 



trug, im Kampfe gegen die Franzosen zu Grunde ging" (ib.)ü Dat hij, 



»Oberka,M :l " (p . 6 6 4) laat worden> en „Heinrich d'Acquet, Consul in Delft" (p. 666) noemT zijn 



Nfc ar Sri3n w\ J l^ T het ° verschri J ven . va « h et foutief door Du Petit-Thouars overgenomen vierregelig versje van 



Nic. Schaghen, waarbij de verhaspeling „Germanus origine totus" nog een bizonderen en gewilden 



wird ZTSr ir TÏ% hlJ -H egt ' " f*^ ^T" dies e Bejnühungen, wie , i n unser en Tagen noch geschatzt 



wird una m der That gilt es : ersetzhehes Quellenwerk für alle Studiën, welche die Pflanzenwelt Ostindiens zum 



beWten^hatte^'666) ™ D ° tamScheS Werk aUS * Iterer Zeit m finden ist > weIche s seinen Werth so ungeschmalert 



♦Dictionnaire de Botanique par M. H. Baillon avec la collaboration de MM. T. de Seynes T de I avfssan etc etr Tir P a ™ .Sn, 

 4°. [Ex. Kon. Bibl.] J ' J " ^anes^an etc. etc. 111. Baris, 1891. 



Art. „Rumf (Giorg.-Eberhard), dit Rumphius". (p. 753, ie kol.) 



Ken zeer klein maar vrij zuiver artikeltje wat de data betreft. Alleen in de zinsneden „Les 6 volumes in-fol. de ce livre 

 [Herbarium ambomense] parurent de 1741 a 1755. En 1755 fut aussi public un Auetuanum de eet ouvrage", moet het éérste 1755 zijn: 1750. 

 ♦Rhede van der Kloot, M. A. van. De Gouverneurs-Generaal en Commissarissen-Generaal van Ned.-Indië. 1610— 1888. 'sGravenhage 1891 gr 8» 

 ^finn K n° rt h Kroni f k \ behoorende tot en volgende op de levensbeschrijving van J. Camphuys wordt vermeld (pag. 70): 

 itn^fr kruidkundige Georg Qurria.n) Everhar,, , geboren te Hanau in %* ^ ko 



L n V - LC ,?T 1 Amboina ' biedt zl J n «Herbarium Amboinense" of „Amboinsch Kruidboek" aan Heeren Bew ndhebbers 

 der O. I Comp. aan ' Vervolgens worden in een noot eemge jaartallen gegeven op Rumphius betrekking hebbende. 



Dat deze, zoo te zeggen officteele, schrijver in 1891 nog 1637 als geboortejaar van R. noemt, is wel vermeldenswaard. 

 *Meyers Konversations-Lexikon. Fünfte, ganzlich neubearbeitete Auflage. XIV. Leipzig-Wien, 1896. gr. 8°. 

 Art. „Rumpf, Rumph" (p. 1022, 2 kol.) 

 Onzuiver; b. v. „gest. 13 " ' 

 (Amsterd. 1741 — cc (, Bde.' 



