illuminés de leurs vraies couleurs". In de „Chronologische Anzeige der 

 men bij een dergelijke uitgave wel zou meenen), vindt men o. a. op p. II : 

 „1705. 6V Klammer; met Waarnem 



bonis plerigque. Edit. alt. Amstelod. 1741" — ; zoodat hier de naam van Schijnvoet dadelijk bij den titel wordt gevoegd! 

 Dan heeft men, niet heel zuiver op p. III: 



„1710. Riiniphi: Thesaurus cochlearum, conchar. conchylior. Lugd. Batav. c. fig. bon."; en nota bene nogmaals: „17 11. G. I 

 thesaurus imaginum piscium testaceorum. Lugd. Batav. fol. c. tabb. aeneis. est . • Musei Amboinmsis". 



En nog veel minder zuiver op diezelfde pag. : 



..1724. Franc. Valentini Oud- en nieu-Ostindien, in 8 Deelen, fol. maj. Amsterd. 1726. c. fig. aen. eleg.", terwijl daarentegen de 

 uitgave van VaLENTIJN'S ../ee-Horenkens" van 1754 niet vermeld wordt. 



Na een beschrijving dan van „Die vorne rk", volgt de belangrijke 



..Vorldir ^- / n/e/titti-". welke van de hand is van J. A. Cramer, hoewel dit in het boek-zelve niet blijkt. Doch zie hiervóór 

 bl/. q. 'en verg. Brunet's ..Manuel du libraire". IV. 1863. p. 1180. En hier nu zegt Cramer over Ru.mphius en Valentijn het 

 volgende. .t. dat het Duitsch de oorspronkelijke tekst moet wezen: 



,.Georg Eberhard Rumph, ein gelehrter Kaufmann und hollandischer Rathsherr auf Amboina, un 

 dieser Insel und andrer Moluckischen Eilande mit einer Einsicht, die nur durch eine lange 1 

 Werken der Natur erlangt werden kann. Seine amboinische Raritatenkammer ist vi 

 umstandlichen Erk thiere nicht entbehren kann. ob sie gleich, weil sein Werk ! 'o er genützt 



■.'...•• '. ' ' .-.■■-;' - .■■_•■. ■._■•-■■■■;... ■ . ' ■■ ■■'•■ 



ins Weitschweifige fallt. Seine Methode, die Conchylien unter gewisse Geschlechter und Arten zu bringen, leidet Verbesserungen ; 

 sie bleibt aber immer ein Beweis, dasz er in seinen Kenntnissen einen Geist der Ordnung besasz, der ihm Ehre macht. Simon 

 Schynvoet und Halma haben sein Werk mit Anmerckungen bereichert, welche demselben einen neuen Glanz geben. Die 

 Abzeichnungen sind vortrefflich, und von der Tochter des berühmten Merian alle nach den Originalen verfertigt; man mus/ al. er. 

 urn sie in ihrer vollkommnen Schönheit zu haben die erste Ausgabe besitzen" (p. 8). Over deze Maria Sybilla Merian zie 

 sub Chemnitz. blz. 35, die dit gegeven aan Cramer weer ontleend heeft. 



En dan luidt het over Valentijn: „Franciscus Valentini, ein hollandischer Prediger auf den Insein Amboina und Banda ist 

 zwar in seinen Be ;< 11 Srhnerken und Musrheln nicht selten gan i.iubig, und daher nicht 



so zuverla'ssig, d n als sirhre und bestatigte Krfahrungen brauchen konnte; unterdesz verdient er doch die 



Aufmerksamkeit der Kenner, einiger überaus seltnen Arten von Conchylien wegen, die er durch sehr vortreffiiche Abbildungen 

 bekannt gemacht hat" (p. 9). 



In den eigenlijken tekst dan van het werk — die weer met Romeinsche cijfers gepagineerd is — wordt herhaaldelijk de naam 

 van Ru.mphius genoemd, evenals tal van Hollandsche benamingen, bij de beschrijving der heerlijk-mooie platen. Wat hier aangehaald 

 is, werd door Chemnitz herdrukt op p. X en XI van de .. tg" in de Amboinische Raritaten-Kammer 



van 1766 (zie hiervóór blz. 8 — 9), alwaar dit heele stuk van J. A. Cramer „begierigst entlehnet" werd, d. i. letterlijk herdrukt. 

 Stickman, Ol. (II). ..Herbarium Amboinense", in „Caroli Linnaei . . . Amoenitates Academicae; seu dissertati» nes varia» pi \ s Vae, medicae, 



botanicae, antehac seorsim editae, nunc collectae et auctae, cum tabulis aenaeis." Vol. IV. Holmiae, L. Salvius. 17^0. 's". |Ex. Univ. 



Bibl. Leiden.] p. 1 12-143. 



Reeds hiervóór sub Stickman, Ol. (I), blz. 32-33. is de/e dissertatie behandeld in haai oorspronkt lijken vorm van 1 754, zooals Burman 

 haar in 1755 heeft gebruikt voor den „Index Universalis in sex tomos et Auctuarium H Gkor< i I vt.rharih 



Rumphii", gevoegd achter elk ex. van het Auctuarium (1755). 0° k 1S daar ree( is aangegeven in hoeverre de editie, in dl. IV der 

 Amoenitates Academicae — ie ed. Holmiae 1759; 2 e ed. Erlangae, J. J. Palm, 1788 [Ex. Kon. Bibl.] — een , neet lerde 

 moet heeten van dien oorspronkelijk en tekst van 1754. Maar zijn groote bekendheid heeft deze arbeid eerst gekregen door 

 afgedrukt te worden in dit verzamelwerk van Linnaeus, waarin zoovele andere dissertaties zijner leerlingen ook afgedrukt zijn. 

 Ook hier geeft de titel /eer wel aan dat het werk van Stickman is, niet van Linnaeus, want hij luidt hier in 1759: ..LVI. 

 Herbarium Amboinense. sub praesidio D. D. Car. Linnaei, proposuit ui. vvus Stickman, Smolandus. Upsaliae 1754 Maj. 9 .'[/<'£■■ [ 1 1"- 

 Doch de meesten hebben hier overheen gelezen; de Amoenitates Academicae staan nu eenmaal op naam van Linnaeus. hoewel 

 deze alleei hun . > amchar was, zooals de titel met zijn „antehac seorsim editae, nunc collectae et auctae'' duidelijk aangeeft. 

 Zoo komt het dat ook dit éérste register op het Herbarium Amboinense, is gaan zeilen onder den naam van Linnaeus: en dat 

 b.v. Du Petit-Thouars (1825) en zelf- II; \ , mcr. (1833), polemiek gaan voeren tegen of g.i.m sprekei o'- er \.\\ n ■■ e u s. u-rwijl 

 ze inderdaad Stickman voor zich hebben!! Maar -laar Si n km \n's werk eerst in deze editie, en in zijn bii 

 vorm (inderdaad dus ook „auctum"), algemeene bekendheid kreeg onder de geleerden, is het van pas uit deze editie ook de 



Stickman dan nu geeft, na een korte inleiding over botanisch onderzoek in Indië, en over de indeeling van dat werelddeel in Vetus 

 India en Aquosa India, de v< die ook weer tallooze malen „sub nomine Car. Linnaei"' door lateien nageschre- 



ven werd in de 18e eeuw, evei in de 19e eeuw telkens nageschreven is tot op heb- 



: 

 Plinius Indicus, in orbe erudito adeo celebris est. ut ejus historiam \- vitam heic . m Amboina 



vixit, ut ipse testatur, per totos quadraginta duos annos, multaque passus non modo 1, 



Amisit emm me ' ^ sn ]j horrendo terrae 1 



quassabat anno 1674. die 17 Febr. stylo novo; verum etiam sub ardenti sin , inquirens, cataractam com 



: 



dum . c;r !; N;;llus mdefesso magis studio atque diligentia Indiae Gazophylacia naturae 



perqmsivit. cujus rei lucenti ;eum Amboinense, quod in Conchn 



mdefessu ,-. nuUi gravis, sincere ootavit, & in Herbario suo Amboin iiZiiO 



Dan spreekt hij over J. Burman. en eindigt over hem:,, .... ille etiam Rumphii Herbarium Amboinense, in domo 



societatts India-/ ■ ,,,. Ct . rt;in jnvesti avit '•■n : f -» \- suis 



observationibus \- svnonymis illustravit ar pubiiee edi.lit, quod alio.piin vix ac ne vix !: (!>. ,1,,. 



Dan vervolgt hij : „.Mc produt Rumphii Herbarium Amboinense complectens piantas , << 1 

 repenun: anno 1741 ad annum 1750, in f oh 



— proposuit semper laudandus Auctor nr.-iter mille pianias In-luas. easque /-i^ur/s 1010 illustravit Inter has plantas 



nullas observamus Europaeas, sed 

 !) Vermakelijk 



'verwarring' -De ' 





