Linneaansche Classes; ook deze Flora i 



Daarna geeft hij nog bizonderheden over het Kruidboek, en sluit dan zijne schets van RuMPHlUS, zijn leven en werken met de 

 volgende woorden, waaruit duidelijk blijkt wat hierbij het aandeel is van Linnaeus, wat de eigen arbeid van Stickman - 



Cum pretiosissimum opus ad oras nostras nondum pervenerat, dum D. D. Praeses Species suas plantarum edidit [scil. 1753] 

 factum, ut hujus Synonyma, quae maxime illustrarent plantas indiae rarissimas non potuerint assumi, proinde operam meam non 

 disphcituram fore Botanica crediderim, dum ƒ l> :n i 1'nu^idis j scil. ('ar. 1.:nnai:] Herbario contuli, ut 



fynonyma eruerem & connecterem. Acquiescere debui in hoc opusculo p] . multasque deponere, cum Auctor, non 



beneficio Secub quo vixerat, noverat partes minul re, in quo solum cedit II 



Auctonbus". (1. c, p. 118). 



En dan volgt onmiddelijk de Concordantie naar de floten, waarbij steeds links de Lat. namen van Rumphius, rechts die van 

 Linnaeus gaan. Alles wat niet zuiver over planten handelt, is door Stickman ter zijde gelaten; dus het heek Liber XII. En 

 lom. VU, het Auctuanui gevoegd. 



Na d e Concordantie ^volgt dan nog eene „Flora Amboinensis", zijnde een indeeling der door Rumphius beschreven planten naar 

 1759 toegevoegd, zooals op blz. 33 bleek. 



Sendschreiben herausgegeben. 

 Halle.] . 



Bestaat uit 5 Sendschreiben. Daarvan draagt n°. 4 (p. 67—106) dezen titel „Viertes Sendschreiben von meinen Hülfsmitteln zu 

 emiger Kantnisz der Conchyhologie zu gelangen an die HochEdle Wohlgelehrte und Tugendreiche Jungfer Margaretha 

 Barbara Bü rek mannin zu Nürnberg Kaiserlich gecrönten Poetin, auch Ehrenmitglieds (sic) der teutschen Gesellschaften zu 

 Helmstadt, und in Altorf." De brief is onderteekend: „Wien den 12 December 1758." 



Op p. 70 noemt hij dan allereerst onder „die kostbarsten daszisHien Schriftsteller der Conchyliologie": „1. Georg Everhar d 

 Rumphii A m b o i n sche R a r i taten Cammer. fol. 1705. Amsterdam". Dan zegt hij op p. 74: „Von des Rumphii 

 Amboinischen Raritaten Cammer besitze ich zum Glück die erste beste und rareste Ausgabe von 1705. Weil ich voraus setzen 

 kan, dasz Ihnen dieses schone Buch gar wohl bekandt sey: so will ich den EUun _- einiger andern 



die weit rarer sind sparen. Nur disz einige musz ich Ihnen melden, die schonen Al bi lui gen u i R, MPHIO hat man dem Fleisze 

 der Tochter des berühmsten Matthai Merians, und die mit einer seltenen Kunst ■ Lister ] ), hat man 



seynen beyden Jungfer Töchtern zu verdancken. Sehen Sie wie verdient sich Dero Geschlech? traacht hat» !" 



De hier door hem even aangeduide kunstenares was Maria Sybilla Merian, geboren te Frankfort 2 April 1647, 

 als dochter van den beroemden plaatsnijder Matthaus Merian der Aeltere (1593— 19 Juni 1650); die in ± 1690 naar Holland 

 kwam, en van Juni 1699 — Sept. 1701 op kosten der W. I. Compagnie een reis maakte naar Suriname met hare jongste dochter 

 om daar insecten en planten af te schilderen; als vrucht waarvan in 1705 bij G. Valck te Amsterdam (zie Brunet, III, 1862, p. 

 1650— 1651) verscheen haar: „Metamorphosis insectarum Surinamensium", met 60 platen; d. i. dus in hetzelfde jaar toen' bij 

 Halma te Amsterdam R's Rariteitkamer verscheen. Sinds 23 Sept. 1701 was zij te Amsterdam terug, waar zij 13 Jan. 171 7 

 stierf. Zie over haar A. Houbraken, „De Groote Schouburgh der Neder] Iers en Schilderessen" III, 



Amsterdam 1721, p. 220—224 met portret; en de „Allgemeine Deutsche Biographie", XXI, Leipzig 1885 (art. van Wessely), 

 die druk gebruik _ maakte van Houbraken. Zij was eene „natuurhistorica", en kende Latijn. Maar van haar aandeel aan dé 

 platen in de ie editie van R's Rariteit-Kamer wordt door Houbraken, die als tijdgenoot het wel weten kon, niet gerept; evenmin 

 zegt Wessely er iets van. Een ex. van dit schitterende werk over Suriname met gekleurde platen is in de Kom. Bibl. — ' Evenwel 

 had Chemnitz deze bizonderheid niet uit zichzelven, maar ontleende haar aan het in hetzelfde jaar 1758 te Kopenhagen 

 verschenen werk van Fr. M. Regenfusz, zie hiervoor blz. 33 — 34. 



Dan geeft hij op p. 95 verschillende vrome wenschen te kennen, en daaronder b.v.: „Ich wünschte .... dasz der scharsichtige 

 (sic) Blinde, der vortrefliche Rumph seine Amboinische Raritaten Cammer, in der teutschen Sprache, die dazu seine Muttersprache 

 war, möchte ans Licht g< 1 blos auf Amboinische und Ostindische Schalthiere eingeschranckt haben". En op 



p. 100 zegt hij iets diergelijks: „Des Rumphii Werck hatte es vor vielen hundert •■utsche Sprache 



übersetzt zu werden. Denn die Hollandische Sprache dieses unentbehrlichen Schriftstellers, ist den meisten Liebhabern nicht 

 bekandt und hat zu manchen fast lacherlichen Fehlern Gelegenheit gegeben." Hier voorziet men reeds den bewerker der Duitsche 

 vertaling, die in 1766 inderdaad verschijnen zou. Dat hij even te voren op deze pag. 100 ook het werk van „Rumph" had 

 opgenoemd onder de conchyliologische werken die „lateinisch geschrieben" waren, is natuurlijk eene schrijffout van Chemnitz. 

 En op p. 101 geeft hij npg den prijs van R's Rariteit-Kamer op: „Für die erste e d i t. des Rumphii wird gerne bezahlt 30 fl." 



Linnaeus, Car. Species plantarum, exhibentes plantas rit* 



selectis, locis natalibus, secundum systema sexuale 



und Staats-Bibl. München]. 



Dit is de editie, genoemd in het Register op het Kri oei- : ' tavi 1770'-? zie hl .37) ls„het.S/\ \ ; es Plantarum Car, : L •: ■ ■. 



derde Druk te Weenen in 1764 uitgegeven". In het Voorwoord „Lectori Aequo" worden onder de „lm 



genoemd „Rheede, Rumphius" terwijl in de dan volgende lijst van Auctores onder de rubriek „Fundatores" is opgenomen het 



Herbarium Amb. van Rumphius als 64 fol. vol. groot. 



Voorts komt op p. 49 voor het geslacht {genus) Rumphia; en daarvan wordt genoemd de Myxa pyriformis, behoorende tot de 



Ordo der Triandria Monogynia. — De ie editie der „Species Plantarum" was uitgegeven Holmiae, 1753; de 2e ed. Holmiae, 



1762 — 63; beide in 2 dln. 8°. Eene 4e editie verscheen te Berlijn in 1790, door C. L. Willdenow bezorgd. 



Pallas, P. S. Elenchus Zoophytorum sistens generum adumbrationes generaliores et specierum cognitarum succinctas descriptiones cum selectis 

 auctorum synonymis. Hagae-Comitum, P. van Cleef, 1766. 8°. [Ex. Univ. Bibl. Leiden.] 



Noemt in zijne Praefatio op p. IX o. a. „magnum Germaniae decus Rumphium", en in zijn „Elenchus Auctorum" haalt hij aan 

 de Amboinsche Rariteitkamer van Amsterdam 1741, en het Vle Dl. van het Herbarium Amb. van 1750. Zijn voorrede is ook uit 

 Den Haag gedateerd, waar hij „medicinae doctor" was. Ook noemt hij zich lid der Academia Caesarea. 



In de auctie 

 .a". [Ex. Kil, 



