SeTvoLi" WoÏ S lmho bUnge h n F* ^ ™*™^ Nur hat er eben nicht die bequemste Methode k _ 



remt dein Werke nichts weiter, als die Illumination, eine nchtigere Ordnune. und mehrere \ i ;il—XIV) 



Ambons Kruid-Boek van G. E. Rumphius. Z. p. of i. [Batavia E Heemen • ii-7o??l fnl 



nv. Bibl. Leiden. Titel (rudimentair) 4- ,6 d&£££5&*> ^Ts^Stuo-pagina. („Index üoive. 



rFSr'/^ dra K <? nmiddelIi J k na ^t bovenstaande opschrift „Register op het Ambons I 

 mtS 7?ï/?^ e C n m i dedeeh S g 'r die / n d ! I,h: iTooemium bij zijn Index 



„Uit Kruid-Boek, in zes Deelen in Folio, door den Heer Joannes Burraan Botanich (sic) Professor te 

 den Jaare 1741. tot 1750. uitgegeeven wierd den 2 o. Juny i 7S 5 gevolgd door een zevende ']■ 



vermeerdering, waar agter een Index- Universalis 



gevoegd, 



ik nodig g'agt dat Register alhier (sic!!) te laaten herdrukken, 

 ™en in het Species Plan 

 Flora Indica van den 



Naam en in het Species /' 





Dan begint op de gepagineerde bladzijde 1 een „Register op het Amb( eevendoorG E Rumphius Nacezien 



en uitgegeeven door Joannes Burmannus. van den Jaaren 1741. tot 1755. In .... 

 voet volgt met vermelding, hnks van het „Maleids", rechts van het „Latyn" (nl. d« 



deringen Gedrukt in 1775", lees: 1755 f Want het Auctnarhn . \ ^' »7- Deel- Venneer- 



Daarna volgt een: „Index Universalis in sex tomos et Auctuarium Herbarn Vml « , „, Rumphii" wat 

 letterlijke overdruk is van den Index Universalis van 1755, alleen met bijvoeging in een - 

 voorts onder weglating van de bizonderheden di< inden [ndex van i 7 ee achter sommi et 



' •■ ■■'■■• • . •■ • ■ . .'''";• ' 



^H. 1 i ft: ^^ t !L°, n _ hl> . sutum " ! ~ Nu had BüR ? iAs . b, j ^ 



„Herbarium Amboinense" ha<! .. : uisschen 'de 



1 Plantarum en Species Plantarum. Maar uit 



's Slieci. Indica van Bukman, in het Voorwoord 



Samen ^ciiïR^;;;;,;,;-;:' n ;- _ *; 



van 1755. te vinden — ... drukfouten; zoo b. v. „Arundo", „Dolicbu.;'. ... 



het verwisselen met elkaar van „Piper siriboa" en ../' ' f. ,,,.-• . ".,; 



woorden, die goed in het Auctuarium , J£ rfèidËa 



: i! : " r ! -■'■ '■■ : ■■' •■■■■ ■ ■ ■■ ■ - ■.^ . ■ '-.-'■' ' ■'" 



Is dus de waan!, Vi ezen 1 wen Index niet volstrekt ««/, 4 s het ze(ÏCTen - 

 het Voorwoord niet een m ■ Register vooraan, de eerste 16 foli 



e, n .-rkwaardig .s het feit, dat in het Leidsche ex. vooraan op het oorspronkei iorwetsche hand 

 onderaan bijgeschreven staat: „Gedruckt te Batavia". En zoowaar wordt dit sub Radermacfaer op de hier volgende M« — 



iemehjk gemaakt, en blijkt zelfs de naam van den 



jaartal blijft een zuivere conjectuur, al 



bovengezegd< 



de uitgave 



moet het besloten liggen tusschen 1769 

 Het geheel maakt den indruk of dit Register in 



van Burman's Index Alter van 1769, ook iets wilde doen voor" het Hollandsch-Indische publiek "dat" geen Latijn 

 Haller, A. von. Bibliotheca Botanica Qua scripta ad rem herbariam facientia a rerum initiis recensentur. Tomus I. Tempora ante Tournefortium 

 Tigun, Orell, Gessner, Füssh, et Socc, 1771. 40. [Ex. Univ. Bibl. Leiden]. 



Op p. 615— 617 geeft Haller onder ,,§ 758. „Georg Everari. Kumpf? een vrij uitvoerig overzicht van de gedrukte botanische 

 geschritten van Rumphius, met een enkele opmerking omtrent zijn leven. Hij noemt eenige zijner fragrüénl 



Nat. Cunosorum gepubliceerd; geeft een systematisch overzicht van de 7 deelen -, ;; echter het 



—stelt (p. 617) 2 ) -; en verwijst naar de uitgaaf zijner brieven door \ min, u i-d; 



„Histona arborum & plantarum satis plena est, oeconomica etiam & medica, tantum ne 



s florum requiras. Numerus immensus est, plurimaeque e , ae" (p. 616) . 



Haren, O. Z. van. Proeve op de leevens-beschryvingen der Nederlandsche doorlugtige mannen: Behelzende het leeven van Toamnes Camphuis, 



Haarlemmer. Zwolle, S. Clement, 1772. 8°. [Ex. Univ. Bibl. Leiden.] 



De schrijver zegt op pag. 64: „Maar de voorzorg van de [Gouverneur- [Generaal Camphuis bepaalde zig niet tot Japan alleen : 

 zonder hem was de Amboinsche Historie van Jurriaan Rumphius verlooren geweest. Deese man die eei 

 de M;l[ ren, zo onder- als opper-Koopman op Amboïna geweest, de 



Land opgesteld, en na een langduunge arbeid ten einde gebragt, geholpen door de O. I. C. selve, welke aan hem daar toe twee 

 assistenten betaalde. Camphuis « eetend< 1 lat het Manuscript na Holland zoude gezonden worden, deede het eerst copieeren, en behield 

 het daar door. Want het schip Waterland, waar op het eerste Manuscript geplaatst was, is na een gevegt met de i 



Hierbij teekent Van Haren in een noot aan: „Valentyn uit welke ik dit getrokken heb, voeg 'er bv. dat deese Copy, in- 

 last van Camphuis geschreeven, en in 't Vaderland overgebragt, aldaar vrugteloos blyft leggen. Maar h) onderrigt syne Leesers 

 niet of dit by de O. I. C, of by Particulieren, is: en myne afweesendheid van Geleerden en van boeken, behalven ;'i !■■ 

 weinige eygene, belet my eenig verder licht over dit boek, dat egter waarschvnlyk niet te verachten is, te kunnen geeven". 

 Van Haren vult evenwel foutief aan wat Valentijn schreef, en^ is /oo ueer oor/aak dat < : t Amboinsche 



Historie", in latere biographiën over Rumphius, telkens voorkomt. We! zegt Valentün in Dl. IV, ie St., fol. 322 dit: „1 

 [nl. Camphuis] is het ook geweest, door welkers voorzorge zeker groot, en schoon werk van de heer Rumphius, de oude, 

 afgezonden wierd, uitschryven liet, gelyk men het toen weg zond 1 

 , na' dat het bevorens tegen eenige Fransche schepen geslagen had, is gezonken, dog 

 ntgeschreven, en in 't Vaderland gebragt, daar het vrugteloos leggen blyft". 8 ) 





dat 

 nad 



met den zeevoogt Kemp, Ao 

 erhand wierd dat zelve werk we 



zegt Haller in dl. I, p. 589 ten on 



Ktablissomens 1 1", , 

 vV superbe Uuvrage de Rumphius, I's 



\ 1602 

 -er uitg 



') Dit lijkt 



a ) Evenzoo 



s ) Deze pei 



1'abrégé de 1 



de 1'existence d'un grand 



avec 1'Amiral Keyh (sic 



•■; 



