Flückiger, F. A. Lehrbuch der Pharmakognosie des Pflanzenreiches. III Auflage, mit einem geschichtlichen Anhange. Berlin, ,891. 8». [Ex. Lab. Kol. Mus.] 

 ?£J' H° 8 \ de 1 korte 1 doc t juiste vermelding der belangrijkste data van Rumpf's leven. De groote pharmacognost geeft in zijn 

 Sb£f&*£ otlnc he v be N V1J L da i t , 1 ; , i 7 met h£t ^^ ^ RUMPH1U " ^ "' ^ " hÖchSt Werthv0U " 25 vertrouwd Z 



Ficalho, Conde de. In Goloquios dos simples e drogas da India por Garcia da Orta. Edicao publicada por deliberacao da Academia Real 

 das Sciencias de Lisboa dmgida e annotada pelo Conde de Ficalho. Lisboa, 1891, 95. 2 vol. go. [Ex. Kol. Bibl.] 



Het ae deel draagt op den binnentitel 1892; doch het werk is inderdaad eerst "in 1895 gereed gekomen. Het is een nieuwe de 



3S editie van het oorspronkelijke werk van G. da Orta, gedrukt in 1563 te Goa bij J. de Endem - een d 



werken in indie verschenen — met talrijke en waardevolle aanteekeningen van den Graaf de Ficalho, die ze!' 



in de botanie te Lissabon is, en in 1886 aldaar een zeer fraaie monografie over het leven van Orta in het licht • 



da Orta e o seu tempo", met zorgvuldige schildering van hef deze leefde; een breed opgevati 



zooals wij, Nederlanders, over Rumphius missen. & h ' 



l' &-?u 5_l66 ^ erkt u° P d u at , de nam . en die Rum P hius , VII, fol. 66, voor de soorten van kamfer geeft: „cabessa," „bariga", en 

 „pee' blijkbaar met door hem herkend zijn als Portugeesch — Orta verdeelt de k 

 jjpé" ed. I ie. 1. p. 152 — , doch dat ze dus wel uit den mond van Maleiers dji opg* wgei 1 • 1 



Ook Guiboürt in zijn Histoire des drogues, II, p. 417. die Rumphius weer naschreef, herkende de/e woorden niet. 



I. p. 198, noot 1. Maakt de belangrijke opmerking dat Rumphius blijkbaar de Port rdilit 7,1,1 0,1,,. d:e \:m 1 qo->. "ebruikt 

 heeft, en niet de Lat. bewerking door Clusius (ie e d. Antwerpen 1567). aangezien R. bij de 

 fistula (II, fol. 84) een drukfout uit Orta overneemt, die bij ClüSIOS verbeterd was, omdat On 



verbeterd, wat R. echter ontsnapt moet zijn. n.1. : „hasangua" lees „Lava simga". „Como a em.- torna-se 



evidente, que Rumphius quando cita Orta. o cita pela edic o portugue/a. e nüo j.ela versao on resumo la'tino" -e-t I- '1 "e 1 1 h ö 



I, p. 250—252. Spreekt over wat Orta vertelde van den zee-klapper. N'ux maladi\a. Gorus m a l<l'i \ niiV,!,. vrucht v-in 

 Lodoicea seychellarum (Mal. njioer of kalapa laoet. Jav. poli dj.-nggi). die de mo-elijkheid aannam dat In- 

 waren, die dan in zee geraakten, en zoo bij de W. jven; en daarnaast de meening \ 1 

 210—217), die ze indeelde onder de „Zeeboompjes" als „Calappa laut," en Orta daarover au 



non est fructus terrestris qui casu 111 mare procidit. ae sic petraeiit. uti Garcnis ah (),■/,, persuadere voluit. sed fru< tus est. in ipso 

 crescens mari" (1. c. fol. 210; in 't Holl. eenigszins anders: „Deze Zee-kalappa is geen Landgewas, 't wei. 

 en aldus versteent zoude zyn. gelyk men (sic) Garcias ab Orta heeft «rillen wvsmaken, maar het is een vrugt, die il 

 groeit,")i) — waarbij R. trouwens Orta's woordei ttiel suiver teruggeeft. Ook wantrouwde Orta de medicinale eigenschappen, 

 terwijl R. ze ten onrechte hoog aansloeg. (Zie de bijdrage van Prof. K. Goedel in dit Gedenkboek). 



^.P-339- Herinnert aan de zonderlinge mededeeling van Rumphius (V, fol. 127) over tien pisang: „De hedendaagse Christenen 

 in Syrien en Aegypten .... houden ze eendrachtig voor de vrucht, daar aan onze eerste Moeder Eva, de eerste zonde heeft begaan. 

 Wyl de vrucht het mannelyke lidt verbeeld, door welkers gezigt Eva in zoo een sterke begeerte is aangezet geweest." 



I, p. 374. Herinnert aan de lofspraak van R. op den kruidnagelboom, Caryophyllus aromati eti s : "„pulcherrima. ele-antissima. 

 ac pretiosissima omnium mini notarum arborum" (II, fol. 1). En haalt hem nog even op p. 384 aan. 



II, p. 191. Spreekt over de planten met tegengift tegen slangenbeten, vooral de Ra .-. ■ .. de „radix mustelae" 

 van R. (VII, fol. 29), of, naar hij zeide, de „raiz de mongo" der Portugeezen van zijn t j |, „identift in ssim o 



mongüs" ld. 1. den Herpestes mungo. Blandford); waarbij Ficalho echter vergeet er opmerkzaam op te m. 

 hoofdstuk van R.'s eigen Auct og is van dien ...Moncus" of Indischen Ichneumon (slango 



zelfs op R's koperportret vereeuwigd is in de Rariteitkamer. 



lwelmende planten bij de vischvangst in gebruik. Dl. I. Batavia. 1893; Dl. II, iqoo er.8° I Mede- 

 1. X en XXIX.] ö L 



werk bevat eene „Literatuur-opgave vermeldende werken, die herhaaldelijk met onvolledigen titel geciteerd 



men daar ook: „G. E. RüMPHlUS, Herbarium Amboinense, 1741"; slechts zij nog opgemerkt dat Dr. Gkï 



Indische bronnen het meeste onmidd< ontleende. 



Kruseman, A. C. Aanteekeningen betreffende den Boekhandel van Noord-Nederland, in de 17de en 18e eeuw. (Dl. VI der „Bijdragen tot de 

 Geschiedenis van den Nederl. Boekhandel.") Amsterdam, 1893. 8 °- 



De schrijver zegt [NB. in 1893 !!] °P P a g- 22 3 : " In plantkunde hadden wij evenzoo een paar zeer uitstekende werken: G. E. RüMPHlUS, 



consul (! !) te Amboina, gaf eerst over de algemeene natuur van Amboina een boek, Amboh 



na een veel meer omvattend werk dat door J. Burman in het latijn en hollandsch uitgegeven werd, _ 



Amboina^ 8 (sic) folio deelen." Kruseman behoorde tot de „bloem" der Ned. uitgevers-boekhandelaren ! ! 



Greshoff, Dr. M. Nuttige Indische planten. Met inleiding van Dr. J. G. Boerlage. Koloniaal Museum. Extra Bulletin I — V. Amsterdam, i894( — 1900). 

 4°. Eerste serie. Met 50 platen. 



Dit werk wordt geopend met eene korte aanhaling uit den brief door Rumphius bij de aanbieding der eerste 6 deelen van zijn 

 Kruidboek aan de Bewindhebbers der O. I. C. op 20 Sept. 1690 geschreven. 



De inleiding, vervolgens, van Dr. Boerlage, handelt grootendeels over R.'s werk „een der beste bronnen voor de kennis van de 

 Indische flora." Tevens blijkt, dat Dr. Greshoff bij de samenstelling van eijfl boek, van het denkbeeld uitging, volgens den tegen- 

 woordigen stand der wetenschap „de methode van Rumphius toe te passen opeen uitgelezen aantal gewassen." 



In het werk zelf behandelt Dr. Greshoff de door hem beschreven gewassen niet alleen naar de methode van Rumphius, doch voegt 

 menigmaal diens letterlijke beschrijvingen aan de zijne toe, om te doen zien hoe nog heden ten dage R.'s beschrijvingen uit- 

 nemend bruikbaar zijn. Op verschillende plaatsen zijn ook bizonderheden uit Rumphius' leven gememoreerd, zoo op blz. 48 

 Aant. 3. en blz. 214, 2 e kol. noot. 



Bemmelen, Dr. J. F. van. Uit Indië. Reisindrukken en herinneringen uit onzen Archipel. Batavia-'s Gravenhage, 1895. 8 °- 



Snrekende van den fauna-rijkdom der Ambonsche zeëen, zegt schrijver: „Deze zeetuinen zijn de plaatsen, waar de beroemde 

 woeker Rumphius, opperkoopman der Y on. grootendeels de irerkwaardige 



lieren verzameldt < n'j in /iji \mbonsche R a r i t e i t k a m e r heeft afgebeeld en beschreven". Hij ver,. 



n onzen Archipel, wat de golf van Napels in de Middellandsche Zee is: een Dorado voor Zoölogen Hoe wen» 



zijn, dat aldaar een Zoölogisch Station bestond, waar tenminste de eenvoudigste hulpmiddelen voor 't onderzoek der zeefauna 

 binden waren !" (pag. 171.) 



,', ' - ,, , ■ ■■.-■■. !:::..■■■•-. ::\ ii; '., '- 



