10 



gedrag der ne vencellen, maar een vaste lijn heb ik niet kunnen 

 vinden. Zelfs na langen tijd, nadat ik geheel in het object thuis 

 was geraakt, kon ik geen constante verschillen opmerken. 



Alleen de dwarsdoorsneden vertoonen een, naar ik meen, constant 

 verschijnsel. Bij huidmondjes, waar de nevencel geheel uitstaat, dus 

 de inwendige ademholte opgevuld is, is de buikwand der- sluitcel 

 volmaakt recht. Zoodra de nevencel terugwijkt, wordt deze buik- 

 wand bol. In de uiterste standen gaat dit duidelijk op. Het komt mij 

 voor, dat deze beweging wel te verklaren is aan de hand van den 

 anatomischen bouw. Deze komt toch hierop neer, dat we onder en 

 boven niet buigende wanden hebben, aan de buikzijde over de lengte 

 van de spleet een vrij dun gedeelte, dat beweging toelaat, zoodat het 

 als scharnier kan dienen, en aan de rugzijde over bijna de geheele 

 lengte een dunnen wand (dunner dan aan de buikzijde). Door deze 

 inrichting is de mogelijkheid geschapen, dat de twee dikke, onbuig- 

 bare wanden ten opzichte van elkaar van plaats veranderen. De mo- 

 gelijkheid bestaat, dat door waterverlies de verdikkingslijsten elkaar 

 aan de rugzijde iets naderen, en dat daardoor de smalle strook aan 

 de spleetzijde bol gaat staan; ook kan een verminderde spanning op 

 den wand der ampullen tengevolge hebben, dat de verdikkingslijs- 

 ten om hare lengte-as wentelen. 



De snelheid van gaswisseling zou in deze voorstelling gewijzigd 

 worden : 



1°. door versmalling van de spleet als gevolg van de werking 

 der sluitcel len; 



'2°. door het korter en langer worden der spleet in de verticale 

 lichting, dus door het moeilijker of gemakkelijker met elkaar in con- 

 tact komen van de buitenwereld en de inwendige ademholte, als ge- 

 volg van de werking der nevencellen. 



Volgens mijne verklaring zal men natuurlijk bijna geen verschil- 

 len in de wijdte der spleet zien, wat door de feiten bevestigd wordt. 

 Hieruit volgt verder, dat slechts door indirecte waarneming aan het 

 levende blad uit te maken is, of de stomata open zijn. De directe 

 microscopische methode geeft geen resultaat, evenmin als die van 

 Buscauoni en Pollacci *), waarbij men collodiumafdrukken van den 

 epidermis maakt. 



De cobaltmethode van Stahl is als controlemiddel heel geschikt, 

 maar is verder niet gevoelig genoeg; de porométer van Darwin en 



1). L. Buscalioni en G. Pollacci, L'applicazioni dell' pellicole di collodio allo studio di al- 

 cune processi flsiologici nelle piante, Atti Ist. Bot. Pavia, n. ser., vol. 7. 1901, 



