39 



dan weer een normaal uiterlijk gekregen, en in den loop van den 

 dag worden de verdrogingsverschijnselen opnieuw zichtbaar. 



In het eerste stadium der ziekte behoeven de roode, doorloo- 

 pende vaatbundels in den stengel nog niet aanwezig te zijn. Men 

 vindt dan mikroskopisch nog geen bakteriën in de houtvaten in den 

 stengel, wel echter in de houtvaten der wortels. Een geval van dien 

 aard werd aangetroffen bij een tweetal 100 P. O. J. -planten van de 

 s.f. Wonosarie, waarvan de stengel nog volkomen vrij was van rood- 

 gekleurde vaatbundels, en er ook geen enkel ander typisch symptoom 

 was te vinden. Met behulp eener later te beschrijven methode kon 

 echter worden aangetoond, dat de planten gomziek waren. Zij kwa- 

 men uit een aanplant, waarin vrij veel gomziekte voorkwam, en 

 werden verdacht, omdat ze verdrogingsverschijnselen begonnen te 

 vertoonen. 



Verder kan men het geval hebben, dat de plant gomziek is. 

 terwijl het vegetatiepunt nog de normale kleur heelt, wat zich voor- 

 deed bij 100 P. U. .1. -plantjes van de s.f. Sewoegaloor. In tegen- 

 stelling met het hierboven beschreven geval van de suikerfabriek 

 Wonosarie waren hier in den stengel reeds roodgekleurde vaatbun- 

 dels te vinden, die echter niet door den geheelen stengel te ver- 

 volgen waren, maar in het bovenste deel der stengeltjes ongekleurd 

 waren gebleven. Tevens ontbraken hier de witte strooken op de 

 bladeren, wat trouwens lang geen zeldzaamheid is. Dit komt her- 

 haaldelijk voor ook in de gevallen, waarin de plant overigens reeds 

 typisch gomziek is. 



In een ouder stadium der ziekte kan het voorkomen, dat het 

 vegetatiepunt geheel afgestorven en zwartgekleurd is, waardoor men 

 geneigd zou zijn te denken aan toprot. Door het onderzoek van deze 

 en van echte toprotplanten is echter gebleken, dat men hier met 

 totaal verschillende oorzaken te doen heeft. 



Men kan ten slotte aan een plant verschillende stadiën van 

 aantasting van het vegetatiepunt aantreffen, b.v. zoo. dat het vegeta- 

 tiepunt van den moederstok reeds zwart en afgestorven is, terwijl dit 

 met de vegetatiepunten der uitloopers nog niet het geval is. wat bij 

 E.K. 2 van de s.f. Ardjawinangoen werd waargenomen. Juist het om- 

 gekeerde, dus zwarte, afgestorven vegetatiepunten van de uitloopers 

 en een roodgekleurd vegetatiepunt van den moederstok zagen wij 

 bij Batjanriet van de s.f. Tegow'angï. Eindelijk, dat het vegetatiepunt 

 nog rood was, terwijl de jongste, nog opgerolde bladeren op eenigen 

 afstand boven het vegetatiepunt in rotting waren overgegaan. 



