54 



Nog wil ik erop wijzen, dat de spruitenmethode kan worden 

 toegepast bij zeer jonge plantjes, waar het stengeltje nog zoo klein 

 is, dat het bezwaarlijk of onmogelijk wordt de rechtstreeksche sten- 

 gelisolatie toe te passen. En ten slotte in die gevallen, waarin het 

 materiaal reeds geheel verdroogd is door een te lange reis. In dit 

 verband is het wel van belang te vermelden, dat van jonge plan- 

 tjes, die ik opzettelijk ruim veertien dagen in het laboratorium had 

 laten uitdrogen, gemakkelijk kon worden vastgesteld, dat ze lijden- 

 de waren geweest aan gomziekte. 



Alles wijst er intusschen op, dat de bakteriën, bij planten, die 

 gomziek worden, door de wortels zijn binnengedrongen. Wat voor 

 deze opvatting pleit, is: 



Ie. Dat de bakterie reeds kon worden aangetoond in de wortels, 

 terwijl zij in stengel, bladeren en bibit nog niet voorkwam. 



2e. Het optreden van gomziekte in een aantal primaire zaadplanten, 

 voortgekomen uit een zelfbestuiving van het Australische Rappoe- 

 riet, die op één van de tuinen van het Proefstation te Pasoeroean 

 waren uitgeplant. De mogelijkheid van infektie door de bibit bestond 

 hier niet, aangezien bij zulke planten de bibit natuurlijk ontbreekt. 

 De bakteriën konden met de spruitenmethode worden aangetoond in 

 de wortels. Men zou nog de mogelijkheid kunnen aanvoeren, dat de 

 bakteriën eerst in wonden onder in den stengel waren ingedrongen, 

 en van daaruit de wortels hadden geïnfekteerd. De bakterie had dan 

 echter zich moeten bewegen in een richting, tegengesteld aan die 

 der waterbeweging, zich m.a.w. over een niet geringen afstand door 

 eigen beweging moeten verplaatsen. Wij zullen echter in het vol- 

 gende hoofdstuk zien, dat niets voor deze opvatting spreekt, en zij 

 zeer onwaarschijnlijk moet worden geacht. 



Se. De voortdurend negatieve uitslag van isolaties uit bibits. 



4e. Dal naast de gevallen, dat uit een mééroogige bibit uitsluitend 

 zieke planten voorkomen, talrijke gevallen worden aangetroffen, dat 

 op een mééroogige bibit zieke naast gezonde planten worden aange- 

 troffen. 



5e. Het voorkomen van zieke en van gezonde stokken aan één- 

 zelfden stoel bij gomziek maalriet. 



Naar aanleiding van het voor de spruitenmethode gebruikte 

 plantmateriaal dient nog te worden opgemerkt, dat hiervoor bij voor- 

 keur 100 bruin of 100 P.O.J. moet worden genomen. Aanvankelijk 

 was ik van meening dat het beter zou zijn, voor de ophoopingsproef 

 niet deze beide soorten, maar een andere te nemen, en wel liefst 



