72 



Hoewel eenigszins buiten dit verband liggend, wil ik er toch 

 nog op wijzen, dat door mij uit serehziek suikerriet uit het „onder- 

 grondsche stengeldeel" nooit Bacillus solanacearurn geïsoleerd is ge- 

 worden, hoewel in de laatste twee jaren honderden isolaties op de 

 meest uiteenloopende voedingsbodems verricht zijn uit alle deelen 

 van serehzieke rietstengels. De gevolgde techniek was die, welke reeds 

 voor de gomziekte is beschreven. Misschien heeft de Heer Van der 

 Wolk een speciale, mij onbekende techniek gevolgd. In elk geval 

 was het echter wel van belang geweest aan te geven, hoe de isola- 

 ties werden uitgevoerd. Zooals de verhandeling thans daar ligt, moet 

 haar alle vertrouwen ontzegd worden. 



Hoofdstuk 5. Verklaring van het ontstaan der karakteristieke 

 ziekteverschijnselen door de gomziektebakterie. 



De bakterieziekten bij planten kunnen worden ingedeeld in twee 

 groepen. De eene groep is daardoor gekarakteriseerd, dat de bakte- 

 riën zich in het bijzonder ophouden in de houtvaten., en zich daar- 

 door door de geheele plant verbreiden. Tegenover deze groep staat 

 de zuivere verrotting van het parenchym, waarbij de bakteriën zich 

 van parenchymcel tot parenchymcel verplaatsen, zoodat bij deze wij- 

 ze van infektie een verwoesting van de niet verhoute elementen van 

 de plant plaats heeft. De aantasting van het parenchym geschiedt 

 door oplossen der middenlamel en dooden van het protoplasma, 

 terwijl in het algemeen geen oplossing van den cellulosewand plaats 

 heeft, zoodat de bakteriën niet in het inwendige der cellen dringen. 



Bij de eerste groep, waarbij door de bakteriën gebruik gemaakt 

 wordt van de houtvaten om zich door de plant te verbreiden, be- 

 hoeft de aanwezigheid van bakteriën niet beperkt te blijven tot deze 

 verbreidingsbanen. Zij kunnen uit de houtvaten treden en meer of 

 minder omvangrijke verwoestingen aanrichten in het omgevende 

 parenchymatische weefsel. Het uittreden uit de houtvaten in het 

 omgevende weefsel behoeft echter niet noodzakelijk plaats te hebben. 



Bij de mikroskopische beschrijving van gomzieke planten hebben 

 wij reeds gezien, dat de bakteriën uitsluitend in de houtvaten voor- 

 komen. Een uittreden uit de houtvaten met daarop gevolgde aan- 

 tasting van het mergparenchym werd nooit waargenomen. De gom- 

 ziekte is dus een voorbeeld eener echte vaatziekte, waarbij de bak- 

 teriën in de plant zich dus alleen verbreiden door de houtvaten. 



Bij de symptoombeschrijving hebben wij ons bepaald tot een 

 opsomming van de kenmerken, die gomzieke planten karakteriseeren. 



