74 



men werkelijk met bakteriënslijm te doen. dan moesten de bakte- 

 riën daarin zichtbaar zijn. Er is mij althans geen bakterie bekend, 

 die in zijn eigen slijm onzichtbaar wordt. 



Omgekeerd kan men bezwaarlijk aannemen, dat in de gom in 

 de houtvaten geen bakteriën zonden zijn. Onderzoekt men een vaat- 

 bundel, die plaatselijk vergomd is, dan treft men naar beide kanten, 

 onmiddellijk waar de vergomming ophoudt, weer een legio beweeg- 

 lijke bakteriën aan. Waar het houtvat slechts gedeeltelijk met gom 

 gevuld is, komen in het niet vergomde deel weer een groot aantal 

 beweeglijke bakteriën voor. 



Een oorzaak van de onzichtbaarheid in de gom zou kunnen zijn, 

 dat de brekingsindex van de gom gelijk of nagenoeg gelijk is aan die 

 der bakteriënlichamen. Door kleuring der bakteriën in het vergomde 

 weefsel met verschillende anilinekleurstoffen konden zij echter niet 

 zichtbaar worden gemaakt, een omstandigheid, die moet worden toe- 

 geschreven aan de eigenschap van de gom om energisch kleurstoffen 

 te 'absorbeeren en deze even moeilijk los te laten als de bakteriën 

 zelf. Hieruit blijkt echter, dat de in de houtvaten aanwezige gom 

 geen bakteriënslijm is, daar het bakteriënslijm de kleurstoffen veel 

 gemakkelijker loslaat dan de bakterie zelf dit doet. 



Het spekkige uiterlijk van het parenchym, dat men bij gomzieke 

 planten vaak pleksgewijze aantreft, moet worden toegeschreven aan 

 infiltratie, d.i. het zich vullen der intercellulaire holten met vocht. 

 Hetzelfde verschijnsel kan men waarnemen in de stengels van over- 

 rijp riet, in dit geval echter niet beperkt tot geïsoleerde plekjes, maar 

 door het geheele lid heen. Bij de allerjongste leden van gomziek riet 

 kan men deze geïnfiltreerde plaatsen, na verwijdering der bladschee- 

 den, soms door den epidermis heen zien. Zij maken dan op deze 

 nog witte leden op ons eenzelfden indruk als een olievlek op wit 

 papier. 



Vroeger werd er ook reeds op gewezen, dat behalve deze geïn- 

 filtreerde plekken ook plekken met bruingekleurd parenchym en 

 zelfs kleine holten met bruingekleurde wanden kunnen voorkomen. 

 Wat deze holten betreft, meende ik aanvankelijk te doen te 

 hebben met de reeds door Cobb waargenomen, met bakteriënslijm 

 gevulde holten. Bij mikroskopisch onderzoek bleek echter in deze hol- 

 ten geen bakteriënslijm aanwezig te zijn, en wat meer zegt, er wa- 

 ren zelfs geen bakteriën in te bespeuren, een hoogst enkele daarge- 

 laten, die bij het maken van de dwarse doorsnede met het mes uit 

 een houtvat erin getrokken kon wezen. 



