102 



Kamerling (14, pag. 1225) vatte het onderzoek weer op, en kwam 

 op grond van zijne infektieproeven tot de conclusie, dat het alleen 

 mogelijk was infektie met stukjes weefsel uit het zieke riet tot stand 

 te brengen onder omstandigheden, die op zichzelf reeds voldoende 

 waren om afsterven te veroorzaken. 



Hij verkreeg bacteriosis van de bibit door uit te planten in 

 een grond, die door en door nat was gemaakt. De bibits, die voor- 

 af waren geïnfekteerd met stukjes weefsel uit bacteriosisstokken, 

 werden in glazen schalen onder een laag zand uitgelegd, en daarna 

 werd zooveel water op het zand gegoten, totdat er niets meer in kon 

 wegzakken. Hij kreeg dan even goed bacteriosis bij de bibits, die 

 vooraf geïnfekteerd waren, als bij de niet geïnfekteerde. 



De zure lucht, die werd waargenomen, identificeerde Kamerling 

 als boterzuurlucht. Hieruit bleek duidelijk, dat bacteriosis geen pa- 

 rasitaire ziekte was, maar eenvoudig een gevolg van ongunstige 

 groei voorwaarden, in casu een overmaat van water, waardoor af- 

 sterving plaats had met daarop volgende boterzuurgisting. 



De opvatting, die Kamerling over de bacteriosis had, is onge- 

 twijfeld juist. 



Door uitwendige ongunstige omstandigheden, waartoe voor het 

 staande riet een abnormaal groote regenval met onvoldoenden wa- 

 terafvoer moet worden gerekend, sterft het wortelstelsel door zuur- 

 stofgebrek, en daarna de stok zelf af, en een bepaalde groep van 

 bakteriën, de boterznurbakteriën, heeft gelegenheid den stok binnen 

 te dringen en haar verwoestend werk aan te vangen. Volkomen in 

 overeenstemming' met deze opvatting is, dat vooral in de regenrijkste 

 maand Februari door Raciborski de bacteriosis werd gevonden. Het 

 is zonder meer duidelijk, dat variëteiten met een gevoelig wortel- 

 stelsel in de eerste plaats het slachtoffer zullen zijn. Zoo komt in 

 100 P. O.J. bacteriosis nogal eens voor. Zelden zal men het vinden 

 in 247 B. 



De boterznurbakteriën zijn niet in staat gezond weefsel aan te 

 tasten. Er moet dus een begin van afsterven plaats hebben, om haar 

 toegang te verschaffen. Hebben ze zich eenmaal in den stok genes- 

 teld, dan kan het reeds afstervende weefsel in den stok gedood wor- 

 den door gevormd boterzuur, en de aantasting kan snel voort- 

 schrijden. De werking der boterzuurbakteriën in afgestorven weefsel 

 komt hierop neer, dat de middenlamel van de parenchymcellen door 

 haar wordt opgelost, waardoor het verband verloren gaat, en de cel- 

 len los van elkander komen te liggen. Door dit losraken der paren- 



