107 



Er zijn reeds eenige bakteriën bekend, die gewoonlijk alleen sapro- 

 phyten zijn, maar onder bijzondere omstandigheden gezond weefsel 

 kunnen aantasten. Deze aantasting is dan altijd een rotting. De ziekte 

 verplaatst zich niet door de vaten, maar tast uitsluitend het paren- 

 chym aan door oplossen der middenlamel. In een aantal gevallen 

 heeft men kunnen vaststellen, dat dit oplossen der middenlamel een 

 enzymatisch proces is. Het enzym, dat men hemicellulase noemt, 

 komt o.a. voor bij Bacillus mesentericus vulgatus, Bacillus subtilis, 

 Bacterium fluorescens putidum, en bij een vorm van Bacterium coli 

 cummune, welke bakteriën men feitelijk als gewone saprophyten be- 

 schouwt, maar die onder bepaalde omstandigheden gezond weefsel 

 tot rotting kunnen brengen. 



Kruse (24, pag. 220) geeft een geheele lijst van mikro-organis- 

 men, die het vermogen hebben pektinestoffen op te lossen. In deze 

 lijst treft men naast de eigenlijke parasieten een aantal mikro-orga- 

 nismen aan, die gewoonlijk geen plantenpar&sieten zijn, maar het 

 onder bepaalde omstandigheden kunnen worden. Tot deze laatste 

 moet waarschijnlijk ook de regelmatig in toprotplanten voorkomende 

 bakterie uit de lactis aërogenesgroep worden gerekend. 



Waar ik hierboven reeds aantoonde, dat de eigenlijke verwek- 

 ker der gomziekte, Bacterium vascularum, door mij nooit is waar- 

 genomen in toprotte planten, ook niet door gebruik te maken van 

 de spruitenmethode, die bij het opsporen van twijfelachtige gevallen 

 steeds uiterst betrouwbaar en bruikbaar gebleken is, mag men veilig 

 aannemen, dat ook het toprot, evenmin als bacteriosis, iets met gom- 

 ziekte heeft uit te staan. 



Ten slotte moet in dit verband nog even worden aangeroerd, dat 

 in de laatste stadiën der gomziekte rotting optreedt in het door de 

 gombakterie aangetaste weefsel; men vindt hierin dan overvloedig 

 de zooeven genoemde rottingsbakterie uit de lactis aërogenesgroep. 

 Daar deze op de platen oneindig veel sneller groeit dan Bacillus vas- 

 cularum, is rechtstreeksche isolatie van de laatstgenoemde bakterie 

 dan onmogelijk. 



Ook bij de spruitenmethode dringt de rottingsbakterie steeds 

 naar binnen, evenwel veel langzamer, zoodat men de gombakterie 

 alleen hoogerop in het weefsel rein vindt. 



Eindelijk mag worden vermeld, dat de genoemde rottingsbak- 

 terie steeds op het oppervlak van alle stengels en wortels, ook van 

 de gezonde netplanten te vinden is; vandaar dat bij de gomziekte- 

 ïsolatie zulke strenge voorzorgen van desinfectie vereischt worden. 



