114 



Er bestaat dus niet het minste gevaar voor uitbreiding der gom- 

 ziekte door plantmateriaal te bezigen van tuinen, waarin gomziekte 

 voorkomt. 



Alle gomzieke bibit wordt reeds in de kaploods uit het plant- 

 materiaal verwijderd, zonder dat men feitelijk behoeft te weten, dat 

 men met gomziekte te doen heeft. 



Ook uit de practijk zijn ons reeds een paar gevallen bekend, 

 waarin plantmateriaal werd gebruikt van gomzieke tuinen. 



De Administrateur van de s.f. Soekodono deelde mij mondeling 

 mede, dat door hem topstek was uitgeplant van een E.K.2-tuin. die 

 in het plantjaar 1912—1913 heftig door gomziekte was aangetast. In 

 den aanplant 1913 — 1914 kwam de ziekte slechts zeer sporadisch voor. 



Met de meest stellige zekerheid kan men zeggen, dat deze spo- 

 radische gevallen geen nakomelingen geweest zijn van gomzieke bi- 

 bits, maar primaire infecties. 



De Administrateur van de s.f. Pagottan schreef ons, dat van een 

 213 P.O.J.-tuin, waarin zich in September 1911 gomziekte vertoond 

 had en waar bij het snijden van dien tuin niets meer aan te be- 

 speuren was, bibit werd genomen en uitgeplant. De uitgeplante bibit 

 ontwikkelde zich normaal, en leverde geen zieke planten op. 



Men moet natuurlijk in deze heide gevallen nog ruimte openla- 

 ten voor de mogelijkheid, dat alle gomzieke planten op het tijdstip 

 van bibitkappen reeds waren afgestorven. Maar ook al was dat niet 

 zoo, dan zouden zich toch in den nieuwen aanplant geen gevallen 

 van gomziekte hebben voorgedaan, wanneer men de gevallen van 

 primaire infecties uitsluit. 



Ten slotte wil ik in dit verband nog herinneren aan het feit. 

 dat door mij nog nooit de bakterie is aangetoond in bibits van gom- 

 zieke planten. In al de gevallen van gomziekte, die door mij wei-den 

 onderzocht, was de infectie dus blijkbaar steeds primair geweest, en 

 de gomzieke plant niet voortgekomen uit een gomzieke bibit. 



Hoofdstuk 11. Invloed van den bodem en van de water- 

 verhoudingen op het optreden der gomziekte. 



De bij de aetiologie en infektieproeven verkregen resultaten heb- 

 ben geleid tot de opvatting, dat de infektie in de natuur uitsluitend 

 plaats heeft door de wortels. De infektieproeven hebben verdei' aan- 

 getoond, dat er slechts sprake kan zijn van besmetting door verwon- 

 de wortels, terwijl de ongeschonden wortel niet voor de bakterie 

 toegankelijk is. Ten slotte is gevonden, dat de gevoeligheid voor gom- 



