116 



daar een groot deel der ruimte tusschen de bodemdeeltjes door wa- 

 ter wordt ingenomen. 



De bakterieele processen, die zich onder deze omstandigheden 

 in den bodem afspelen, zullen van anaëroben aard zijn. ITet is vol- 

 strekt niet uitgesloten, dat de daarbij ontstane stofwisselingsproduc- 

 ten van schadelijken invloed kunnen wezen op liet wortelstelsel van 

 de plant. Daarbij zal natuurlijk een gebrek aan zuurstof ongunstig 

 kunnen zijn voor de ademhaling der wortels. 



Welke van deze omstandigheden den meest ongunstigen invloed 

 hebben op het wortelstelsel, kan in dit verband in het midden wor- 

 den gelaten. Wel kan echter worden gezegd, dat hierdoor wortelbe- 

 schadigïngen kunnen optreden, die dikwijls weder de ingangen ver- 

 schaffen voor infecties met gomziekte. 



Het spreekt vanzelf, dat onder deze omstandigheden ook de gom- 

 ziektebakterie aanwezig moet zijn, om optreden der ziekte te ver- 

 oorzaken. Of de bakterie in alle gronden voorkomt, of slechts tot 

 bepaalde gronden beperkt is, is ons onbekend. En het is ook niet 

 wel mogelijk, om daarover zekerheid te krijgen, zoolang men er niet 

 in slaagt, de bakterie onmiddellijk uit den grond te isoleeren. 



Vrij zeker is het echter, dat Bacterium vascularum in een grond 

 kan voorkomen, zonder dat gomziekte behoeft op te treilen in zelfs 

 zeer gevoelige variëteiten, die op dezen grond zijn uitgeplant. Keu 

 proef met. 100 bruin, waarbij de grond werd begoten niet een cul- 

 tuur van Bacterium vascularum. bleef zonder eenige uitwerking 

 op de planten. Zij bleven zonder uitzondering gezond, en groeiden 

 goed door. Aan het gebruik van niet virulent bakteriënmateriaal kan 

 in dit geval niet worden gedacht, daar ik een versch geïsoleerde 

 kuituur voor deze proef gebruikte, en kuituren van meer dan één 

 jaar oud nog even virulent bleken te zijn als versch geïsoleerde kui- 

 turen. 



Wel zijn er tot nu toe een paar gevallen bekend, waarbij werd 

 geconstateerd, dat op gronden met tweej aarlij ksche wisseling de ziek- 

 te heviger optrad dan op die met driejaar! ijksche wisseling, maar 

 hierbij kunnen nog andere faktoren, in de eerste plaats verschillen 

 in irrigatie en regenval, in het spel zijn geweest, zoodat het, op grond 

 van het weinige materiaal, waarover wij in dezen beschikken, te ge- 

 waagd is, een oordeel uit te spreken. 



Hiernevens volgt een overzicht van het materiaal, dat de juistheid 

 van onze opvatting omtrent de faktoren bodem en water volkomen 

 bevestigt. 



