148 



het meest algemeen, terwijl daarentegen Trichogramma australicum 

 zeldzamer voorkwam, wat misschien in verband kan staan met de 

 geringere grootte der Grapholita-ewren. De door beide wespjes aan- 

 getaste eieren nemen weer een zwarte kleur aan; het komt mij voor 

 dat die bij Trichogrammatoidea nana meer bruinzwart is, terwijl door 

 Trichogramma australicum aangetaste eitjes meer een blauwzwarte 

 kleur aannemen, en daarbij ook sterker gewelfd zich voordoen. 



Uit hoofde van de geringe hoeveelheid onderzoekingsmateriaal 

 heb ik slechts weinig verdere infectieproeven bij Grapholila-eieren 

 kunnen verrichten. In Gr apholita- eieren verloopt de ontwikking van 

 beide wespjes gewoonlijk iets vlugger; meestal verschenen hier de 

 eerste wespjes reeds 8 dagen na de infectie. Het Grapholita-ei schijnt 

 slechts 1 of 2 wespjes van Trichogramma australicum te kunnen 

 bevatten; van Trichogrammatoidea nana daarentegen vond ik vaak 

 2- — 4 ronde gaatjes in de leege eierschaal, welk grooter aantal wel 

 in verband zal staan met de geringere grootte van dit soort wespje. 



Trichogramma minutum heb ik tot nu toe niet uit eieren van 

 den grauwen hoorder kunnen opkweeken. 



L arve parasieten van den grauwen boorder zijn hier op Java 

 tot nog toe niet waargenomen.' 



Hoofdstuk Y. Het nut der boorder parasieten in de natuur, 

 en de middelen om dit te verhoogen. 



In het bovenstaande heb ik getracht een kort overzicht te geven 

 van de algemeen voorkomende boorderparasieten en van de voor- 

 naamste bijzonderheden in hunne levenswijze. Van belang is het nu 

 na te gaan, welk nut deze parasieten in de vrije natuur stichten, en 

 in boeverre het eventueel mogelijk zal zijn kunstmatig hun nuttig ef- 

 fect nog te verhoogen. Daar de larveparasieten vrij schaars voorko- 

 men en voor ons dus van minder belang zijn, zullen we ons bij de 

 nu volgende beschouwingen uitsluitend tot de eiparasieten bepalen, 

 en wel in de allereerste plaats tot die van onze meest algemeene en 

 verreweg schadelijkste boordersoort, den gestreepten stengelboorder. 



Een indruk omtrent het nut, door onze boordereiparasieten in 

 de natuur gesticht, kunnen we ons verschaffen aan de hand van 

 nevensgaande graphische voorstelling, (plaat I). Deze geeft een over- 

 zicht van het aantal boordereieren alleen van den gestreepten sten- 

 gelboorder), dat vanaf 1 November 1912 tot en met 31 Juli 1913 

 (tijdstip van afsnijden van den tuin) door een ploeg van 6 inlanders 

 in één onzer tuinen (groot + 18 bouws) dagelijks werd verzameld. 



