279 



tere negende achterlijfssegment, zonder stigmata, terwijl ten slotte 

 het eind van het achterlijf gevormd wordt door den z.g. „zak". 

 Tijdens het leven schemert meestal de inhoud van het darmkanaal 

 hier zwartachtig door. Deze zak bestaat, bij nadere beschouwing, uit 

 het zeer groote, s t i g m a 1 o o z e, tiende achterlijfssegment, en uit 

 een meestal zeer klein, vaak slechts onduidelijk afgescheiden elfde 

 achterlijfssegment, waar in het midden de anaalopening zich bevindt; 

 wij zullen dit elfde segment in het vervolg het anaalsegment noemen. 

 (Zie fig. 1, 2 en 3) 1). 



De vorm en de plaatsing der anaalopening is bij de soortenon- 

 derscheiding van veel belang. Deze is gewoonlijk transversaal ge- 

 plaatst en dan of r e c h 1 1 ij n i g (vgl. Anomala, Adoretus, Protaetia, 

 Orgctes etc), óf V-vormig (vgl. Holotrichia, Lepidiota, Leucopholis, 

 etc); in zeer enkele gevallen ten slotte (vgl. Serica) is de anaal- 

 opening in de lengterichting van het lichaam (1 o n gitudinaal) 

 geplaatst. 



De beharing van het dorsaalgedeelte van het anaalsegment is 

 voor ons van weinig belang; evenzoo biedt het ventraaldeel (buik- 

 zijde) van dit segment, dat in bijna alle gevallen zeer duidelijk te 

 onderscheiden is, ons verder geen belangrijke kenmerken. Anders is 

 het met de buikzijde van het voorlaatste (10de) achterlijfsseg- 

 ment. Hier vinden we in vele gevallen (vgl. Anomala, Lepidiota 

 Euchlora etc) vanaf den achterrand (d.i. dus dicht bij den anus) 

 beginnend en zich meer of minder ver kopwaarts voortzettend, een 

 dubbele r ij van stevige haartjes; in het vervolg zullen wij deze 

 figuur de ventraalstreep noemen. Aantal, grootte en rangschikking 

 dezer haartjes leveren ons voor de onderscheiding goede kenmerken. 

 Evenzoo is dit het geval met de rest der beharing van de buikzijde 

 van het tiende segment, die gewoonlijk op het achterste deel het 

 sterkst ontwikkeld is. Bij meerdere engerlingensoorten ontbreekt de 

 ventraalstreep (vgl. b.v. Adoretus, Holotrichia, Oryctes); bij Apogonia 

 en Serica vinden wij aan den achterrand van segment 10 (buikzijde) 

 een zeer typische, boogvormige transversale haarrij, die daar- 

 mee eenigszins analoog is. 



Na deze korte inleiding zal ik thans beginnen met het over- 

 zicht der verschillende engerlingensoorten, die in onze riettuinen 

 blijkbaar het meest worden aangetroffen. 



1). Volgens H. Bos zou bij Apogonia destructor het achterlijf uit negen segmenten bestaan, een 

 meening, die m.i. niet alleen ten opzichte van deze soort, maar ook voor andere engerlingen onjuist is. 



