486 



tend zoo ingericht om het werk door Javanen te kunnen laten ver- 

 richten. Indien men een Javaanschen rekenaar aanstelt, kan deze 

 met een rekenmachine de resultaten zonder bezwaar uitrekenen, 

 behoeft het Europeesche personeel slechts de gegevens in te vullen, 

 en wordt van zijne werkkracht niet onnoodige arbeid gevraagd, dat 

 niet alleen tijdroovend, maar ook vervelend is. Eiken dag een paai' 

 uur rekensommetjes te moeten maken, die een Javaan maken kan, is 

 heusch geen ziel verheffend werk. Jlet zeer weinig meerdere labora- 

 torium werk kan bij enkele installaties werkelijk door het bestaande 

 personeel geschieden, als het rekenwerk slechts aan een gewonen 

 rekenaar wordt opgedragen. 



Tot mijn genoegen kan ik mededeelen, dat ik reeds van ver- 

 schillende zijden appreciatie kreeg van de resultaten, met de nieuwe 

 controle te behalen, en erkenning, dat dit werk in elk geval zijn 

 nut afwierp. 



Dan wil ik nog op één punt wijzen. De Directies moeien inzien, 

 dat het niet aangaat uit oude sleur andere rapporten te verlangen, 

 dan de onderlinge controle noodig heelt. Zeker, ook daar zal het den 

 eersten tijd wat moeite kosten orn met de nieuwe cijfers vertrouwd 

 te raken, maar ter wille van gemak het fabriekspersoneel dubbel 

 werk te geven, en voort te gaan het personeel ongeschikte cijfers te 

 laten verzamelen, die minstens de zaak vertroebelen, gaat toch 

 werkelijk niet aan. Ik hoop oprecht dat ook zij zich de moeite zul- 

 len geven, hierover eens ernstig na te denken, en uit de nieuwe 

 molencontröle-staten zullen zien, dat zij niet verantwoord zijn door 

 opgave van cijfers, met de oude controle verkregen, en dat al liet 

 extra werk, dat zij op de fabrieken laten verrichten, niet alleen on- 

 nut werk is, maar iets, wat geld kost, dat niet verantwoord kan 

 worden. 



Ik kan den staat, door den lieer Tideman gepubliceerd, daar zij 

 contróleberekeningen slechts dan toelaat, als de fabriek aan beide 

 controles deelneemt, slechts voor de fabriek Wonolangan vergelijken. 

 Volgens mij is het normaal SWQ, dat door Wonolangan behaald 



P 



ors 



moet kunnen worden, uit de formule SWQ n = SP n — — = 



* sr 



15 1 

 91,1 — — = 93,5, tegen volgens den Heer Tideman 92,2, een nogal aan- 



1 4,7 



merkelijk verschil! liet gevolg is. dat Wonolangan slechts 0,5 daar- 

 onder was volgens den Heer Tideman van 15—31 Mei, en 1,8 volgens 



