567 



gen; de verdamping is echter gering, dus lijdt de plant in geenen 

 deele aan watergebrek; vandaar dus flinke opening om L2 uur. 



Op 1 Mei opent het blad zich onder invloed van den zonneschijn. 

 Van 8—10 is er weliswaar geen zon, maar ik heb er reeds op ge- 

 wezen bij de proeven over den invloed van het licht, dat bij over- 

 gang van vol licht in zwak licht het sluiten heel langzaam gaat. 

 Daarenboven is de atmospheer zeer vochtig; de plant blijft open. 

 Om 12 uur is de toestand nog dezelfde; de korte tijd directe zon- 

 neschijn is niet in staat watergebrek teweeg te brengen. 



Men moet bij deze beschouwingen wel bedenken, dat „geen zon- 

 licht" wil zeggen, dat het diffuze licht van den -hemel bijna even 

 sterk of sterker is dan het licht in een kamer op een zonnigen dag. 

 Slechts soms, wanneer de geheele lucht dik grijs bewolkt is, bereikt 

 men lichtquanta, die te vergelijken zijn met die. welke bij de proe- 

 ven gebruikt worden. 



Zoowel uit de proeven als uit de waarnemingen aan staand riet 

 volgt, dat om vroeg een maximale opening te bereiken, direct zon- 

 licht noodig is; een vermindering van het licht of vermeerdering 

 van de bewolking daarna heeft betrekkelijk weinig invloed. Ook hier 

 dus blijkt, dat een klimaat met zonnige morgens wenschelijk is. Bij 

 later te bespreken proeven over assimilatie en verdamping zal ook 

 blijken, dat in de eerste uren van den dag de gasuitwisseling in de 

 plant het sterkst is: daarom is het nog meer wenschelijk, dat zij in 

 die uren ongestoord kan plaats hebben. 



Hoe is «Ie dagelij ksche gang van de openingswijdte der stomata 

 bij verschillende variëteiten ? 



Om. een antwoord op deze vraag te geven, moet men het gedrag 

 der stomata onderzoeken onder ongeveer gelijke omstandigheden; 

 het best is het daarom om geheel zonnige dagen te nemen, of in elk 

 geval dagen, waarop 's morgens tot een uur of 10 de zon schijnt, 

 terwijl het er daarna weinig toe doet of er nu en dan wat wolken 

 zijn, mits maar het licht vrij sterk blijft; immers ik heb vroeger 

 reeds aangegeven, dat een geringe vermindering van de lichtsterk- 

 te weinig invloed op de stomata heeft. Bovendien is de zonnige dag 

 te prefereeren als „standaard''- dag, omdat hij het meest typische 

 verschijnsel voor het klimaat van de suikerdistricten van Java is. 

 Verder spreek ik hier over die maanden, waarin het riet zijn voor- 

 naamsten groei volbrengt, dus ongeveer December tot en met Maart; 

 de ervaring leerde mij, dat de ouderdom van het riet in die maan- 



