601 



het licht gesteld in een artikel: „Der exakte Vegetationsversuch in 

 seiner praklischen Ausfuhrung". •) 



Bij voorkeur gebruikt men in potproeven zuiver steriel kwarts- 

 zand, omdat daarin geen voedselvoorraad aanwezig en de physische 

 structuur overal gelijk is. Het zand heeft nagenoeg geen inwerking 

 op de meststof, is chemisch indifferent. Het is gelijkmatig te verdee- 

 len, waardoor de watertoevoer zeer goed te regelen is. Als meststof 

 gebruikt men chemisch zuivere stollen, waardoor nevenwerkingen 

 uitgesloten worden. „Wie jarenlang", zegt Blanck, „potproeven heeft 

 genomen, kent maar al te goed „das standige Hangen und Bangen", 

 waarmee men eiken morgen de kas binnengaat om de vorderingen 

 der cultures na te gaan. Een enkele foutieve of verkeerd uitgevoerde 

 maatregel toch kan het werk van een heel jaar vruchteloos maken. 

 De stand der cultures kan op eens een maatregel wenschelijk maken, 

 welke men niet bij het opstellen voorzien had, want men heeft met 

 levende individuen te doen. waarvan elk een bijzondere aanleg en 

 ontwikkeling in zich sluit. Vandaar, dat de vaardigheid van den 

 proefnemer telkens weer opnieuw op de proef wordt gesteld, totdat 

 eindelijk de proef tot een goed einde is gebracht". 



Het spreekt dus vanzelf, dat een conclusie, uit een potproef 

 afgeleid, steeds meer of minder theoretisch blijft en voor de prak- 

 tijk slechts een aanwijzing kan zijn. 



Zelden zullen de factoren, welke op het veld werkzaam zijn, 

 geheel met die der potproeven overeenstemmen. Vooral de factoren, 

 welke het gevolg zijn der bodemcolloïden, zijn op het veld zoo ge- 

 heel anders. 



Het is in den regel juist om voor de praktijk bruikbare con- 

 clusies te doen. Vandaar, dat men veldproeven tracht te nemen. 

 Hierbij oefenen dezelfde factoren als in den aanplant hun invloed 

 uit. Voordat men voldoende inzicht had in alle factoren, welke het 

 eindresultaat van de proef bepalen, hebben ook de veldproeven tot 

 heel wat teleurstellingen geleid. Maar al te vaak was het resultaat 

 een gevolg van de afwijkende factoren, welke bij het eene proef- 

 object heerschten, zoodat de conclusie foutief was. 



Doordat men de ervaring opdeed, dat in een tuin de opbrengst 

 niet overal gelijk was, maar dikwijls zeer groote verschillen tussehen 

 stukken van denzelfden tuin aan den dag kwamen, voerde men de 

 vakkenproeven in. Men verkrijgt daarbij van een aantal vakken, 

 welke geheel op dezelfde wijze behandeld zijn, de productiecijfers; 



1) Zie Fühling's Landwirtsebaftliche Zeitung tj'i Jabrg 3/4Heft 1915, pag. 102— lüQ. 



