603 



betrouwbaarheid van 100% hebben voor ons gevonden verschil, 

 m. a. \v., wanneer wij dezelfde proef 100 maal genomen hadden, was 

 '100 maal een positief verschil ten gunste van proefobject P> gevonden. 



Wanneer men dezelfde proef in opvolgende jaren doet, zijn de 

 omstandigheden van de proef nooit volkomen dezelfde, o. a. de kli- 

 matologische invloeden verschillen sterk. Wanneer de proef in ver- 

 schillende jaren herhaald is, behoeft dus niet noodzakelijk hetzelfde 

 resultaat verkregen te worden, zelfs niet als het verschil, dat men 

 het eerste jaar vond, volkomen betrouwbaar was. Het resultaat van een 

 proef geldt uitsluitend voor het jaar, waarin de proef genomen is. 



Wanneer bij herhaling in verschillende jaren hetzelfde resultaat 

 wordt verkregen, pas dan is de kwestie volkomen zeker opgelost, 

 omdat dan ook de invloed van het klimaat is geëlimineerd. Wanneer 

 van de gemiddelden van de proef de fout berekend is, weten we 

 daardoor de betrouwbaarheid van het resultaat. Alleen, wanneer in 

 eenzelfde jaar de proef 3 of 4 maal herhaald is en deze 3 of 4 ge- 

 middelden overeenstemmen, dan is het resultaat, ook al is er geen 

 fout berekend, betrouwbaar. Door echter de fout te berekenen, kan 

 men met een aanzienlijk kleiner aantal proeven reeds een betrouw- 

 baar eindresultaat vaststellen. 



Om een bepaalde kwestie door het nemen van vakkenproeven 

 volkomen zeker tot oplossing te brengen, zijn dus vele proeven 

 noodig. Gelukkig behoeft niet elke kwestie op alle ondernemingen 

 afzonderlijk onderzocht te worden. Er zijn vele kwesties o.a. de 

 werking van bepaalde meststoffen en de tijd van toediening dier 

 meststoffen, welke meer algemeen geldend zijn en dus niet op elke 

 onderneming opnieuw beproefd behoeven te worden. Daarentegen 

 dient de optimale hoeveelheid van de meststof voor elke onderne- 

 ming en zelfs voor elk deel van het areaal afzonderlijk vastgesteld 

 te worden. Maar ook daarbij zijn de resultaten op andere onderne- 

 mingen verkregen een zeer belangrijke aanwijzing. 



Het is dus van veel belang, dat men weet in hoeverre de ver- 

 schillende kwesties, welke door vakkenproeven onderzocht moeten 

 worden, reeds tot oplossing zijn gebracht. 



Reeds gedurende meer dan twintig' jaren worden in de rietcul- 

 tuur op Java vakkenproeven genomen. Vóór 1*900 zijn die proeven 

 in hoofdzaak aangezet in een tuin van een der proefstations (zie 

 Archief I, III, V, VI, VII, IX, XI, XII, XIII), waarbij men gewoon- 

 lijk trachtte alle kwesties in één groote proef tot oplossing te bren- 

 gen. Maar ook werden reeds in 1896 op verzoek van het Proefstation 



