— 95 — 



bare , stoffen maken evemvel nimmer een gedeelte der hoofd- 

 massa uit. 



Men heeft gemeend, dat, •wanneer de eetbare aarde vol- 

 gens het scheikundig onderzoek uitsluitend uit onbewerk- 

 tuigde stoffen bestaat , dit in strijd is met de waarneming van 

 den heer Ehrenberg, die aantoonde, dut de eetbare klei van 

 Samarang uit mikroskopische versteeningen van dieren was 

 opgebouwd. Die mecning evenwel is zeer onjuist. Ver- 

 steeningen toch zijn verblijfselen van georganiseerde lig- 

 chamcn , maar daarvan is de vorm alleen behouden ge- 

 bleven, het organische gedeelte zelf is door kiesel of door 

 stoffen van anorganisclicn aard verdrongen : zoodat het aan- 

 wezen van die pantsers en schalen nog meer zou pleiten 

 voor den onbcAverktuigdcn aard , indien daartoe cene nadere 

 bevestiging noodio; was. 



Nu doet zich de vraag op , waaraan dan sommige klei- 

 soorten haren bijzonderen zoo zeer gezochten smaak ont- 

 leenen. Ik merk op, dat in de meeste gevallen geen smaak 

 bestaat, maar dat daar, waar zulks wordt opgemerkt, dit 

 in enkele gevallen is toe te schrijven aan de eigenschap 

 van de klciaarde om vreemde gasvormige ligchamen in zich 

 op te nemen, misschien te kondenseren, waardoor dikwijls 

 en reuk en smaak worden opgoAvckt. Bij het bevochtigen 

 van klei, pij paarde enz., bij het vallen van regen op eencu 

 uitgedroogden kleibodcm , wordt steeds een bijzondere reuk 

 ontwikkeld , waarvan de oorsprong in die stoffen zelve niet 

 kan worden aangewezen. De reuk staat in een naauw ver- 

 band met den smaak , en daar aluinaarde , hoewel in den 

 vorm van hydraat adstringcrcnd op tong en gehemelte , 

 voor zich zelf in water onoplosbaar is en veeltijds ook in 

 alkaliën of zure vloeistoffen , zoo kan , waar deze onoplos- 

 bare vorm wordt aangetroffen en gcenc bijmengselcn aan- 

 wezig zijn , die eenen eigenaardigen smaak bezitten , voor 



