19 



cium en magnesium uit den grond hadden opgenomen, Way be- 

 schouwde de absorptieverschijnselen geheel van chemisch standpunt, 

 in tegenstelling metVoN Liebig, die zijn onderzoekingen herhaalde en 



bevestigde, en ze in wijden kring bekend maakte, doch de verschijn- 

 selen in de eerste plaats toeschreef aan oppervlakte-attractie. 



Van de volgende onderzoekers, die zich niet de absorptiever- 

 schijnselen bezighielden. ElCHHORN, MULDER, RaüTENBERG, PETERS, 



Kellner en Knop, zal ik enkel Knop aanhalen, die in zijn werk .,üie 

 Bonitierung der Ackererde", 187'J, het absorptievermogen van den 

 grond voor ammoniak bij de bodem classificatie als een maatstaf ge- 

 bruikte om de waarde van een bouwgrond te beoordeelen, en voor 

 deze bepaling een methode aangaf, waarop ik later terugkom. 



Voor een kort overzicht der onderzoekingen van alle hier ge- 

 noemden, zie men o. a. Rümpler, Ueber die Absorption von Kali durch 

 Silikate ('20). 



In latere jaren (1888) zijn door Van Bemmelen uitgebreide 

 onderzoekingen over het absorptievermogen van den bouwgrond ge- 

 publiceerd ( L 2 en 3). Hij schrijft naar aanleiding hiervan, de absorp- 

 tieverschijnselen toe aan de colloïde bestanddeelen van den grond: 

 de humusstoffen, het colloïde ijzeroxyde, het colloïde kiezelzuur en 

 de amorphe zeolithiscbe silicaten, die door verweering ontstaan. 



Volgens Van Bemmelen zijn het in hoofdzaak de laatsten, die 

 bij de behandeling van grond met oplossingen de absorptieverschijn- 

 selen veroorzaken; hun samenstelling is, juist omdat het colloïden 

 zijn, nog niet voldoende bekend; het zijn absorptieverbindingen, waar- 

 in de absorbeerende gels uit kiezelzuur, aluminiumoxyde en ijzeroxyde 

 bestaan en de geabsorbeerde bestanddeelen kalk, magnesia, kalium 

 en natrium zijn; hun samenstelling is inconstant, het zijn geen ge- 

 wone chemische verbindingen. Hun ontstaan stelt Van Bemmelen 

 zich voor als volgt: 



Worden gels in aanraking' gebracht met een oplossing, dan zou 

 het in het gel aanwezige water uit de oplossing zooveel van de er 

 in opgeloste stof opnemen, tot de concentratie in het gel water en 

 in de oplossing gelijk zijn; de kris'talloïde stof zou daarna een ab- 

 sorptiever binding met het gel kunnen vormen, of, wanneer, zooals 

 bij de colloïde silicaten in den bouwgrond, deze verbindingen al ge- 

 vormd zijn, zou een zwakker gebonden ion (zwakker gebonden, daar 

 het in grooter hoeveelheid geabsorbeerd is) ingewisseld kunnen wor- 

 den tegen een aequivalente hoeveelheid van een ion, dat sterker 

 gebonden wordt (daar het in kleiner hoeveelheid aanwezig is). Hoe- 



