254 



ammoniakzouten op kalkrijke gronden te geven, daar dan kans op 

 ammoniakverliezen optreedt. Hier komen wij straks nader op terug. 



Wij kunnen nu nagaan, of onze proeven iets omtrent deze ver- 

 schillende kwesties van Chilisalpeter en Z.A. kunnen leeren. 



Als technische bezwaren tegen het gebruik van Chilisalpeter 

 worden genoemd: de sterke hygroscopiciteit en soms de giftige ver- 

 ontreinigingen. 



Het vervloeien van Chilisalpeter is voornamelijk het gevolg 

 van bijmengsels als kalknitraat, rnagnesiumnitraat, chloorcalcium en 

 chloormagnesium. Deze zouten trekken sterk vocht aan. J. van Moll 

 gaf in Arch. V, 1897, blz. 641 op, dat van een partij Chilisalpeter 

 de zakken volkomen droog bleven, terwijl P. van Houwelingen in 

 Arch. XII, 1904, blz. 573 vermeldt, dat een partij Chilisalpeter, welke 

 een jaar lang in een loods bewaard was, volkomen constant van 

 samenstelling was gebleven. 



Hier blijkt w T el uit, dat dit vervloeien toch volstrekt niet alge- 

 meen is. De bijmengsels komen tegenwoordig weinig in Chilisalpeter 

 voor. 



Ook de giftige verontreinigingen in het Chilisalpeter 

 zijn niet verontrustend. Dr. Sjollema, toen Directeur van het land- 

 bouwproefstation te Groningen, vond (Chem. Zeitung 1896, No. 101). 

 dat een verontreiniging van Chilisalpeter met perchloraten op rogge 

 zeer schadelijk werkte. In Arch. VII, 1899, blz. 303 geven Kobus en 

 Van Haastert op, dat een bemesting met 5 pikol Chilisalpeter met 

 0,5% perchloraat per bouw geen schade aan het riet veroorzaakte. 



In 1900 werd door hen een proef gepubliceerd in Arch. IX, 1901, 

 blz. 494. Er werd vergeleken zuivere Chilisalpeter met Chilisalpe- 

 ter. welke met 2 % perchloraat was verontreinigd. Dit perchloraat 

 had volstrekt geen schadelijke werking op de productie. 



Deze verontreinigingen zijn een gevolg van de wijze, waarop de 

 Chilisalpeter wordt gewonnen. Men vindt het ruwsalpeter, de z.g. 

 Caliche ' [ ) onder een deklaag van 0,5 tot 3 meter, en op een klei- 

 laag. Dit salpeter is vermoedelijk ontstaan door een sterke ophoo- 

 ping van zeewieren, welke vergingen, en door nitrificatie veel nitraat 

 opleverden. Het ruwsalpeter bevat 40 a 50% Na N0 3 . De stukken 

 worden machinaal fijngemaakt en in groote kookketels opgelost. De 

 opgeloste massa vloeit dan naar ijzeren koelpannen, waar men haar 

 laat uitkristalliseeren. De moederloog wordt afgepompt en vloeit, na- 

 dat het jodium is geëxtraheerd, weer bij het ruwmateriaal. Het uit- 



\) Zie Prof. Schneidewind: Die Ernahrung dei- landwü'tschaftl, kulturpflanzen, blz. 264. 





