269 



leken werd, is het voor ons van belang na te gaan, tot welke con- 

 clusie men in Europa op grond dier proeven gekomen is. Dit is 

 des te meer wenschelijk, omdat het vorig jaar de proeven der Duit- 

 sche proefstations gepubliceerd werden, welke volgens een vast sche- 

 ma gedurende drie jaren, 1907,1908 en [909, de werking der verschil- 

 lende stikstofhoudende meststoften onderzochten. Wij hebben aan de 

 hand van deze officieele publicatie ') dus gelegenheid onze conclu- 

 sie te vergelijken met die, waartoe men op grond dezer proeven is 

 gekomen. Daarbij kunnen wij ook de methode, welke door ons werd 

 toegepast, toetsen. 



Over het algemeen volgt men in Europa een andere me- 

 thode om de resultaten van proeven op te geven, dan wij op J a v a 

 in de laatste jaren gebruiken. Wel is o.a. ook in Duitsche tijd- 

 schriften veel geschreven over het nut van de toepassing der fou- 

 tentheorie op de proefveldresultaten (zie Archief 1914, blz. 969 — 971), 

 maar in deze officieele Duitsche publicatie, welke in 1914 verscheen, 

 werd ze niet toegepast. Gelukkig werden wel de vakopbreng- 

 sten bij de meeste proeven medegedeeld, zoodat de foutentheorie er- 

 op toegepast kon worden. Wij hebben ons de moeite getroost om 

 van deze series proeven de fouten te berekenen, zoodat wij straks 

 het eindresultaat dier proeven op dezelfde wijze kunnen gaan bere- 

 kenen als wij voor de proeven op .1 a v a deden, waardoor de resul- 

 taten vergelijkbaar worden. 



In Duitschland is men gewoon, in navolging van Paul 

 Wagneu, de werking der verschillende meststoffen in één cijfer uit 

 te drukken. Daartoe wordt in elke proef ook een proefobject opge- 

 nomen, dat onbemest blijft. Men vergelijkt nu de productie van 

 elke meststof met die van het onbemeste proefobject, en verkrijgt 

 op die wijze dus de meerproductie van elke meststof. Die meerpro- 

 ductie wordt nu voor Chilisalpeter op 100 gesteld en van de andere 

 meststoffen op deze 100 omgerekend. Wanneer de opbrengst per 

 H.A. in Doppelzentner (100 K.G.) dus voor het onbemeste proef- 

 object 30,96 Doppelzentner gerstekorrels is, voor het niet Chilisal- 

 peter bemeste proefobject 3 W 2,36, voor het met Z.A. bemeste 32,33, 

 dan is de meerproductie van Chilisalpeter 1,40, van Z.A. 1,37 bo- 

 ven het onbemeste proefobject. Wordt de meerproductie van Chili- 

 salpeter nu op 100 gesteld, dan is deze voor Z.A. 98. 



I)e werking van Chilisalpeter is dus steeds 100. Wanneer de Z.A.- 



\) Heft 34 der „Berichte über Landwirtschaft, lierausgegeben in Ui ichsamte des Innern, Bericht des 

 Deutschen Landwirtschaftrats'' betreffend: Feldvèrsuche über die Wirkung verschiedenen stickstoff- 

 haltiger Düngemittel" zusammengestellt von Prof. Giïrlach-B r o m b e rg. 



