285 



De Z.A. -werking bij tarwe is in de proeven van Gerlach 54, 

 in de (troeven van Wagner 43. beide op leemgrond. In de oudere 

 proeven met tarwe is het cijfer veel honger. Terwijl in de proeven 

 met gerst van Gerlach op leemgrond 89 werd gevonden, was het 

 in de proeven van Wagner 66. In de proeven met aardappelen op 

 zandgrond vond Gerlach 104, Wagner 82. 



Wij zien bier dus duidelijk bevestigd, hetgeen wij hoven op theo- 

 retische gronden voorspelden, dat de werkingscijfers zeer wisselval- 

 lig zijn. In ons laatste voorbeeld werkte in de eene serie (troeven 

 met aardappelen op zandgrond Z.A. beter dan Chilisal peter, in de 

 andere minder. 



Over het algemeen zijn de werkingscijfers, welke Wagner vond. 

 lager dan in de nieuwere proeven van Gerlach werden gevonden. 

 De werking bij de verschillende gewassen verschilt nogal bij de 

 diverse series proeven, en verschilt ook veel op de verschillende 

 gronden. 



Daar wij van de officieele proeven, bewerkt door Prol'. Gerlach, 

 de fout konden berekenen en dus de verschillen in het aantal ma- 

 len de bijbehoorende fout konden uitdrukken, willen wij nu van 

 deze proeven de gemiddelde werking, uitgedrukt in de fout, nog be- 

 rekenen, zie Tabel XV. 



Van de 23 Chilisalpeter-proeven op zandbodem en de 43 proeven 

 op leembodem geef ik hier eveneens een graphische voorstelling. 



Het aantal proeven op hoogveen is te gering, namelijk 6, om 

 haar graphisch voor te stellen. Daar wij 936 maal de fout bij deze 

 Duitsche proeven berekenden en als gemiddelde bij de diverse ge- 

 wassen een fout van 4,6 % vonden, hebben wij in deze graphische 

 voorstellingen het gemiddelde productie verschil, welke in tabel XV 

 in het aantal malen de fout uitgedrukt staat, in % kunnen bere- 

 kenen. 



Wij zien dus, dat de Z.A. beter op hoogveen gewerkt heeft dan 

 op zandbodem, en het minst goed op leembodem. Dit is ook in 

 de drie gemiddelde werkingscijfers te lezen, en stemt ook overeen 

 met de cijfers van Wagner, die immers vond, dat de werking van 

 Z.A. op zandbodem 79, op leembodem 60 was. 



Deze betere werking van Z.A. op zandbodem dan op leembodem 

 in Europa is dus wel volkomen zeker. Het aantal proeven, dat op 

 hoogveen werd genomen, is veel te gering om een zekere conclusie 

 te stellen. 



