294 



Er werden met, het oog daarop dan ook terstond door Duitsch- 

 land maatregelen genomen, waarbij weer het organiseerende talent 

 der Duitschers opvalt. Prof. Paul Ehrenberg hield op 2 Maart 1915 

 in den oorlogsvoordrachten-cursus voor Dnitsche landbouwers te 

 Göttingen een lezing ..Die Zweckmassige Verwend ung der künst- 

 lichen Dïmgemittel im kriegsjahre 1915 *). Daarin ried hij aan, zoo- 

 veel mogelijk akkers te kalken, om daardoor de in den grond op- 

 gehoopte organische stikstofverbindingen voor de planten beschik- 

 baar te maken. Daar in het najaar van 1915 het stikstofgebrek zich 

 het ergst zou doen gevoelen, werd aangeraden in den zomer van 

 1915 zooveel mogelijk groenbemesters te planten, als klaversoorten, 

 wikken, lupinen en' paardeboonen. Ten slotte werd aangeraden niet 

 alleen alle uitwerpselen van den veestapel te verzamelen en onder 

 anderen de urine door het strooien van turfstrooisel in de stallen 

 niet verloren te doen gaan, maar ook om alle menschelijke excre- 

 menten en urine te verzamelen. 



Door het Pruisische ministerie van landbouw werd in overleg 

 met de vertegenwoordigers van kunstmestfabrieken en verschillen- 

 de landbouw vereenigingen in Mei besloten, zich door gebrek aan 

 de noodige grondstoffen en arbeidskrachten te beperken tot twee 

 meststoffen, n. 1. mengsels van ammoniak-superphosphaat met 5% N 

 en 8% in water oplosbaar P 2 5 en met 4% N en 12% P 2 5 . De 

 fabrikanten hebben verklaard, zoo schreef de Nieuwe Rotterdammer 

 Courant van 18 Mei 1915, dat ze de genoemde meststoffen voor 

 dezelfde prijzen als tot heden zullen leveren. Op naleving van deze 

 overeenkomst zal de Pruisische minister van landbouw streng letten. 



Maar ook in de andere landen heeft de oorlog een grooten 

 invloed op de beschikbare meststoffen. 



Een uitvoerverbod naar Ned.-Indië van zwavelzure ammonia 

 uit Engeland dreigde den aanvoer voor Java te doen ophouden. 

 Gelukkig is dit gevaar voorkomen door het uitvaardigen van een 

 uitvoerverbod van uit Nederlandsch-Indië. 



De prijs van Z.A. is op Java tot ongeveer 14 gulden opgeloopen, 

 Wat is daarvan de reden? Wij zagen dat Duitschland en Oosten- 

 rijk ongeveer 1/5 ( ^ ee ^ van ( ^ en wereldvoorraad Z.A., welke uitge- 

 voerd wordt, leveren. Deze uitvoer is natuurlijk geëindigd, daar de- 

 ze landen zelf gebrek aan stikstofmeststoffen hebben. De beschikbare 

 hoeveelheid Chilisal peter is geringer dan vroeger. Veel Chilisalpeter 



1) Fühling's landwirtsehaftliche Zeitung Jatarg. 64 7/8 Heft April 1915, blz. 200. 



