301 



bij de bemesting met Chilisalpeter, en 11 maal gelijk. De rijping 



verschilt il u s niet b ij beide soorten va n b e m e s- 

 ti ng. 



Er wordt opgegeven, dat in Europa Chilibemesting de rijping 

 vertraagt; dit geldt dus niet voor het suikerriet op Java. 



In de andere rietverbouwende landen wordt in don regel vol- 

 gens Noël Deerr met zwavelzure ammonia geniest. 



Alleen in streken, waar bijna geen regen valt en het riet door 

 irrigatiewater in leven wordt gebonden, n.1. op Ilawai en in Egypte, 

 wordt Chilisalpeter wel in het groot toegepast. 



De proeven, welke in Europa werden genomen ter vergelijking 

 van Chilisalpeter met Z.A., ging ik uitvoerig na. 



De methode om de werking van de meststoffen steeds met een 

 onbemest proefobject te vergelijken en dan in een werkingseijfer 

 uit te drukken, waarbij de meerproductie, door Chilisalpeter gegeven, 

 op 100 wordt gesteld, verdient m.i. geen aanbeveling. Veel juister 

 is het de verschillen in productie tusschen de meststoffen met de 

 bijbehoorende fouten op te geven. 



Doordat in Europa even goed als op Java de akkers verre van 

 homogeen zijn, zooals met een viertal schetskaarten kon worden aan- 

 getoond, is de kans op verschuiving van de gemiddelden door syste- 

 matische fouten zeer groot. Doordat in den regel vele proefobjecten 

 elk met 4 a 5 contrölevakken worden genomen, is het niet moge- 

 lijk de contrölevakken voldoend regelmatig over den tuin te ver- 

 spreiden. Men zal in Europa, om tot juistere conclusies te komen 

 en om met mindere proeven te kunnen volstaan, het voorbeeld van 

 Java moeten volgen, en dus ook mindere proefobjecten en meer con- 

 trolevakken moeten nemen. 



De fout der proeven in Europa is als gemiddelde van 936 cij- 

 fers 4.6%; van de proeven in de suikercultuur op Java, voor proe- 

 ven met 10 contrölevakken van ruim 500 cijfers 3,1% voor riet. 

 3.71% voor suiker. 



Zeer dikwijls is bij de Duitsche proeven het verschil dan ook 

 kleiner dan de bijbehoorende fout, terwijl het werkingseijfer voor 

 Z.A. dan sterk afwijkt van de 100 van. Chilisalpeter, waarvan vele 

 voorbeelden in de tabellen XI tot XIII te vinden zijn, en hetgeen 

 daaraanvolgend nader besproken wordt. 



Wij berekenden, hoe vaak de verschillen tusschen de producties, 

 verkregen met Chilisalpeter en met Z.A. in Europa, de bijbehooren- 



