329 



sclirn twee kwaden heeft te kiezen, n.1. braakgrond inhuren of laat 

 (na Augustus) planten, of men dan niet verstandig doet met de 

 inhuur van braalFgrond als het minste kwaad te kiezen, en naar alle 

 waarschijnlijkheid moet de/e vraag bevestigend beantwoord worden. 

 Weliswaar beschikken wij niet over cijfers, welke een vergelijking 

 tusschen de verliezen, hij de braakgronden geleden, en die, welke het 

 gevolg zijn van liet late planten, mogelijk maken, maar er mag wel 

 als zeker worden aangenomen, dat het late planten dikwijls zeer 

 ernstige nadeelen oplevert. Eerst als men over voldoende gegevens 

 beschikt om den invloed van heide factoren op het financieele re- 

 sultaat te beoordeelen, kan men heslissen. welke van de twee kwa- 

 den het minste is. 



Het beste blijft natuurlijk, zooveel mogelijk beide kwaden uit te 

 schakelen. 



Zon men ons vragen, hoe de braakgronden het best uit te scha- 

 kelen zijn, terwijl de velden toch op tijd bewerkt kunnen worden, 

 dan zouden wij het volgende willen antwoorden: 



De redenen, die bij de suikerrietcultuur tot liet gebruik om 

 grond braak te laten liggen, hebben geleid, zijn tweeërlei, n.1.: 



1° liet gebrek aan handenarbeid om den grond na liet ter be- 

 schikking komen van de afgeoogste rijstvelden tijdig te kunnen 

 bewerken, en 



2° het laat beschikbaar komen der velden. 



Wat nu het sub 1 vermelde aangaat, daaraan kan getracht wor- 

 den tegemoet te komen door het invoeren van mechanische grond- 

 bewerking. Opgemerkt moet worden, dat ei- zich in de laatste jaren 

 dan ook opnieuw een ernstig streven in die richting heeft geopen- 

 baard, zonder dat het evenwel gelukt is, het vraagstuk der mecha- 

 nische grondbewerking volledig tot een oplossing te brengen, en 

 hoewel men bij de Nederlandsche Handel Maatschappij in West-Java 

 al een heel eind in de goede richting gevorderd is, vallen er toch 

 nog meerdere technische en financieele moeilijkheden te overwinnen 

 vóór men. wat aangaat de zware gronden in West - Java, is, waar 

 men zijn wil. 



Het kan misschien geen kwaad er hier eens op te wijzen, dat 

 voor ondernemingen, die gewoon zijn veel grond braak te laten liggen, 

 bij de oplossing van het vraagstuk der mechanische grondbewerking 

 de financieele kant van dit vraagstuk niet bijzonder op den voor- 



