4>26 



dus kunnen zich afzetsels in leidingen vormen, zonder dat oversul- 

 fitatie of zonder dat nog verhitting van het gesulfiteerde ruwsap 

 heeft plaats gevonden. 



Komt nu dit nog steeds oververzadigde sap in de voorwarmers, 

 dan zal zich hierin bijna de geheele rest van het sulüet afzetten, en 

 wel om volgende redenen, dezelfde, welke ik reeds bij de proeven 

 van Haze winkel vermeldde: 



l e door verhooging van temperatuur wordt de kristallisatiesnel- 

 heid van het sulfiet verhoogd, zooals vele processen bij tempera- 

 tuursverhooging sneller verloopen; 



2 e door verhooging van de temperatuur vermindert de viscosi- 

 teit van het oplosmiddel, en stijgt dientengevolge de kristallisatie- 

 snelheid; 



3 C calciumsulfiet is in de warmte minder oplosbaar dan bij ge- 

 wone temperatuur, hetgeen ook het zijne er nog toe zal bijdragen 

 de uitkristallisatie te bevorderen. 



Ook in de voorwarmers beweegt zich het sap door cylindrische 

 buizen. Hier zullen zich dientengevolge analoge verschijnselen voor- 

 doen, als boven bij het passeeren van het koude sap door de lei- 

 dingen beschreven zijn. De kristallisatiesnelheid is echter veel groo- 

 ter, en dientengevolge zal de aangroeiing van de sulfietdeeltjes, die 

 zich tegen den wand hebben afgezet, veel sneller plaats vinden, 

 waarom hier de sterkste incrustatie is te verwachten. De overmaat 

 sulfiet, die zich eventueel nog niet gedurende het passeeren der 

 voorwarmers heeft afgezet, zal zich vervolgens afscheiden in de de- 

 fecatiepannen of bij uitschakeling van deze in het eerste lichaam der 

 verdamping. 



In deze lichamen zal van oververzadiging geen sprake meer zijn. 



Nadere bespreking en middelen ter beperking. 



Als primaire oorzaak van de vorming der sulfietafzetsels hebben 

 wij in het bovenstaande leeren kennen de eigenschap van het cal- 

 ciumsulfiet om sterk oververzadigde oplossingen te vormen in rietsap. 



Deze oververzadiging vertoont een zekere afhankelijkheid van 

 de kalkzetting. Beschouwen wij eens het verloop der oververzadiging 

 bij verandering der kalkzetting. 



Uit de proeven van Harloff, bevestigd door de bovenvermelde 

 proeven, volgt, dat de oververzadigingslijn, zooals ik deze lijn gemaks- 

 halve zal noemen, een vorm heeft, schematisch voorgesteld als in 

 nevensgaande figuur is aangegeven. 



