129 



lijk is. dat zelfs klimaat, jaargetijde en gronden hierbij een rol kun- 

 nen spelen. 



Wat nu de middelen ter beperking betreft. Een dezer middelen, 

 hoewel geenszins afdoend en in vele gevallen zelfs niet toepasbaar, 

 laat zich uit hoven besproken oververzadigingslijn aflejden. 



Iedere vermindering van den graad van oververzadiging zal een 

 vermindering der incrustatie ten gevolge hebben. Bij een gesulfiteerd 

 ruwsap, waarbij de oplossing voorgesteld wordt door een punt, links 

 van het maximum in de lijn, zal iedere verlaging van de k alkzetting 

 een verlaging van den graad van oververzadiging met zich brengen. 

 In deze gevallen zal dus verlaging der kalkzetting voeren tot ver- 

 mindering der incrustatie. 



Correspondeert het, gesulfiteerde ruwsap met een punt der curve, 

 rechts van het maximum, dan zal een verlaging der kalkzetting in de 

 eerste plaats een verhooging van den graad van oververzadiging be- 

 werken, en dus een versterking der incrustatie. Eerst wanneer de 

 kalkzetting zoo sterk verlaagd wordt, dat zij correspondeert met een 

 punt op de linkerzijde der lijn, dus aan den anderen kant van het 

 maximum, dat lager ligt dan het oorspronkelijke punt op de rech- 

 terzijde, zal een vermindering der incrustatie te verwachten zijn. 



De mogelijkheid in een dergelijk geval een dergelijke verlaging 

 te kunnen toepassen zonder daarbij schade te doen aan de intensi- 

 teit der sapzui vering zou wijzen op het feit, dat bij het betrokken 

 sap steeds een te hooge kalkzetting was aangewend. 



Bij sappen, correspondeerende met punten, rechts van het maxi- 

 mum, krijgt men ook, al is het dan ook in mindere mate, een ver- 

 laging van den graad van oververzadiging bij verhooging der kalk- 

 zetting. 



Zoowel bij de proeven van Harloff als uit de door mij geno- 

 men proeven, welke ik hierboven niet alle vermeld heb, doch steeds 

 denzelfden vorm van oververzadigingslijn opleverden, lag het maxi- 

 mum in deze lijn meestal ongeveer bij kalkzettingen van 10 tot 12 

 liter, hoewel uitzonderingen hierop zeker ook voorkomen. Hoogere 

 kalkzettingen bij sulfitatie behooren tot de zeer hooge, zelden of 

 nooit toegepaste, zoodat dit middel ter vermindering wel niet in 

 aanmerking komt. 



Verlaging der kalkzetting kan de oververzadiging alleen ver- 

 minderen, niet opheffen. Dit reeds is een reden, waarom dit mid- 

 del nooit afdoend zal kunnen helpen. Bovendien komt hierbij, dat 

 verlaging der kalkzetting lang niet altijd mogelijk is zonder de sap- 



