430 



zuivering ernstig afbreuk te doen, zoodat hierom in vele gevallen dit 

 middel ter beperking der incrustatie niet aangewend zal kunnen 

 worden. 



Tiet eenige zooveel mogelijk afdoende middel volgt uit de oor- 

 zaak der incrustatie. Als oorzaak der incrustatie leerden wij kennen 

 „oververzadiging". Het meest afdoende middel ter voorkoming of 

 beperking moet derhalve zijn: „opheffing der oververzadiging, vóór het 

 sap leidingen en voorwarmers passeert^. Waar wij bij de boven ver- 

 melde proeven gezien hebben dat bij gewone temperatuur, zelfs bij 

 aanwezigheid van vrij veel vast sulfiet, de opheffing der oververza- 

 diging, de uitkristallisatie, slechts heel langzaam geschiedt, dringt 

 zich vanzelf als eenig middel hiertoe de verhooging van temperatuur 

 naar voren, dus „sulfitatie in de warmte'. Hoe hooger hierbij de 

 temperatuur, hoe sneller de kristallisatie, hoe minder kans op eenige 

 oververzadiging, en ten slotte hoe geringer de hoeveelheid opgelost 

 calciumsulfiet; immers de oplosbaarheid van calciumsulfiet daalt bij 

 verhooging van temperatuur. 



Hieruit zou dientengevolge volgen dat de meest gewensehte 

 temperatuur voor warme ruwsapsulfitatie de kooktemperatuur zal 

 zijn. Dit is ook zoo, indien men de zaak alleen uit dit oogpunt 

 beschouwt. Men heeft echter, zooals bekend, ook rekening te hou- 

 den met andere factoren, en wel speciaal met de ontleding, die het 

 sap onder behandeling kan ondergaan onder invloed van de ge- 

 bruikte chemicaliën, in casu kalk en S0. 2 . Aangezien het practisch 

 niet mogelijk zal zijn gedurende de sulfitatie den toevoer dezer beide 

 zoo te regelen, dat de vloeistof voortdurend juist neutraal is, zal het 

 aanbeveling verdienen bij niet al te hoog opgevoerde temperatuur 

 te werken. Hoe hoog men zal gaan, hangt af van de te verwerken 

 sappen en van de plaatselijke omstandigheden. Een temperatuur van 

 60° a 70° zal veelal voldoende zijn om de oververzadiging nagenoeg 

 geheel op te heffen, zooals door Harloff l ) en door Hazewinrel 2 ) 

 experimenteel is bewezen. 



Bij verwarming der aldus warm gesulfiteerde ruwsappen in de 

 voorwarmers tot 100" zal zich nu alleen een incrustatie kunnen 

 vormen, veroorzaakt door het verschil in oplosbaarheid van cal- 

 ciumsulfiet bij de sulfitatietemperatuur en bij 100°, hetgeen slechts, 

 zooals gebleken is. ongeveer een veertig milligram per liter bedraagt. 



1) l.c. 



'S, Archiel XX, 492 (1912). 



Omtrenl nadere proeven en begehouwingen over de sulfitatie bij veri gde temperatuur kan naar 



dez< beide verhandelingen verwezen worden, 



