432 



reeds lang inde practijk bekende middelen, in het bovenstaande heb- 

 ben zij echter hunne theoretische afleiding en verklaring gevonden. 



Korte samenvatting. 



1. Reden tot dit onderzoek was het feit, dat de oorzaken der 

 vorming van sulfietafzetsels als nog niet volkomen opgehelderd 

 beschouwd moesten worden. 



2. De door Hazewinrel gegeven verklaring, berustende op de 

 langzame omzetting van kaliumsulfiet en kalkzout in calciumsulfiet 

 en kalizout werd zoowel op theoretische als op experimenteele gron- 

 den als niet juist bewezen. 



3. Ook de verklaring van Harloff, die de oorzaak zocht in de 

 omzetting van het amorphe calciumsulfiet in het kristallijnen werd 

 als niet bevredigend aangemerkt. 



4. Uit de proeven van Harloff en van Hazewinkel werd de 

 conclusie getrokken, dat de eenige oorzaak der incrustatie gelegen 

 moest zijn in o ver verzadigingsverschijnselen. 



5. Dit werd nader bevestigd door verschillende proeven, waarbij 

 bleek, dat calciumsulfiet zeer gemakkelijk in rietsap sterk overver- 

 zadigde oplossingen vormt, en dat de in koud gesulfiteerd ruwsap 

 voorkomende groote hoeveelheden calciumsulfiet slechts aan deze 

 eigenschap en niet aan oplosbaarheidsverhooging onder invloed van 

 sapbestanddeelen te wijten waren. 



Tevens bleek dat deze oververzadiging bij gewone temperatuur 

 zelfs bij aanwezigheid van vrij veel vast sulfiet slechts vrij lang- 

 zaam wordt opgeheven. 



6. Aangevoerd werd dat deze oververzadiging bij verhooging 

 van temperatuur snel wordt opgeheven op grond van drie de kris- 

 tallisatiesnelheid bevorderende redenen: 



a. verhooging van temperatuur verhoogt de kristallisatiesnelheid, zoo- 

 als de meeste processen bij verhooging van temperatuur w-orden 

 versneld; 



b. verhooging van temperatuur vermindert de viscositeit van het 

 oplosmiddel. 



c. de oplosbaarheid van calciumsulfiet is bij hoogere temperatuur 

 geringer dan bij lagere. 



7. Op grond van het onder 5 en 6 geconstateerde werd een m.i. 

 bevredigende verklaring, gebaseerd op bekende physische wetten (op- 

 losbaarheid, in- en uitwendige wrijving), voor de vorming van sul- 

 fietafzetsels opgesteld. 



