495 



Voor de proeven van tabel XX. waarin gedeeltelijke vervanging 

 met totale vervanging van de Z.A. door kalkstikstof vergeleken wordt, 

 zijn de cijfers: 4 maal hooger rendement bij gedeeltelijke vervanging, 

 5 maal bij totale vervanging, en 1 maal gelijk. 



Er is dus nergens sprake van een invloed op bet rendement 

 door de kalkstikstofbemesting. 



Hoofdstuk IX. 



Het aanzetten van verdere vakkenproeven met kalkstikstof. 



Wanneer wij de resultaten, welke wij bij voorgaande besprekin- 

 gen verkregen, samenvatten, moeten wij erkennen, dat wij tot wei- 

 nig definitieve conclusies kwamen. Toch is het aantal proeven, waar 

 wij over beschikten, vrij groot, n.1. 78. 



De opzet dezer proeven was dikwijls zeer verschillend, zoodat 

 vele proeven onderling moeilijk vergelijkbaar zijn. Wij hebben nu wel 

 getracht de proeven zooveel mogelijk in groepen samen te brengen, 

 waarbij alle factoren dezelfde en de proeven dus vergelijkbaar wa- 

 ren. Het bezwaar hierbij is echter, dat het aantal proeven van één 

 groep vrij klein wordt, waardoor de betrouwbaarheid der conclusies 

 natuurlijk vermindert. 



Daar komt nog bij, dat in verscheidene proeven zeer veel proef- 

 objecten waren opgenomen, zoodat bij verschillende onderwerpen 

 een vergelijking uit zoo 'n proef dienst moest doen. 



Nu laten wij buiten beschouwing, dat het bijeenzoeken der 

 vergelijkingen uit de proeven voor ons op die wijze zeer moeilijk 

 wordt. Doordat echter in de proef veel proefobjecten zijn opgeno- 

 men, wordt de verdeeling der contrölevakken over bet veld niet vol- 

 doend gelijkvormig; bijna steeds liggen de overeenkomstige vakken 

 vrij ver uiteen, wat ten gevolge heeft, dat door de eventueele ver- 

 schillen in vruchtbaarheid van den tuin gemakkelijk door systema- 

 tische fouten verschuivingen optreden. Bij verscheidene dezer proe- 

 ven zien wij dan ook, dat de opbrengstcijfers onregelmatigheden ver- 

 toonen. Daardoor worden de vergelijkingen uit zoo'n proef moeilijk 

 te gebruiken. De proeven, waarmee wij bij de bewerking de meeste 

 moeilijkheden hadden, geven juist de minst bruikbare cijfers. 



Hoe wij de proeven ook groepeerden, steeds vonden wij dat 

 kalkstikstof minder product gaf dan Z. A., zoodat de conclusie, dat 

 kalkstikstof minder werkt dan Z. A., volkomen vaststaat. 



Daar kalkstikstof minder goed werkt dan Z. A., zal men alleen 

 bij uitzondering van deze meststof gebruik maken. De wereldpro- 



