540 



pikol riet, dus eerst bij 8 pikol Z.A. wordt een betrouwbaar ver- 

 schil met 4 Z.A. verkregen. De Heer W. van Deventer wijst erop, 

 dat deze meerdere productie misschien het gevolg is van ontsluiting 

 der phosphaten door het zwavelzuur der Z.A.. Ook deelt hij mee, 

 dat stalmest in dezen tuin steeds een zeer goede uitwerking heeft. 

 In den anderen tuin, tuin Tambakromo, waar in 25% koud zoutzuur 

 0,001% oplost, in 2% citroenzuur niets, gaf pikol Z.A. 871 pikol 

 riet en 93 pikol suiker, maar 6 Z.A. + 3 D. S. gaf 1363 pikol riet en 

 154 pikol suiker. Deze laatste grond reageert dus zeer sterk op 

 phosphaatmest. 



In de meeste proefveldverslagen wordt erop gewezen, dat er 

 vermoedelijk een grens voor het P 2 ()5-gehalte, waarbeneden phos- 

 phaatmest werkt, is vast te stellen. De Heer W. van Deventer zegt 

 b.v., Archief XV, blz. 413: „We zien dus, dat op enkele gronden van 

 Java phosphaatbemesting zeer wenschelijk is en dat de dankbaarheid 

 voor deze voedingsstof zeer vaak afgeleid kan worden uit de lage 

 gehalten, daaraan in den grond gevonden. Dat hiertoe over het al- 

 gemeen de gehalten aan in 2 D / citroenzuur oplosbaar PgOr, wellicht 

 minder geschikt zijn, bewijzen de cijfers, door Bokma de Boer op het 

 laatste congres medegedeeld. Met ziet daaruit, dat er gronden be- 

 staan met 0% assimileerbaar phosphorzuur, welke toch ongevoelig 

 hiervoor zijn." De cijfers van den Heer Bokma de Boer zijn helaas 

 niet in het verslag van het achtste congres opgenomen (zie pag. 453), 

 zoodat wij dit niet verder beoordeelen kunnen. De Heer Bokma de 

 Boer wil het gehalte aan in zoutzuur oplosbaar P2O5 als maatstaf 

 gebruiken. Dikwijls wordt 0,025% in zoutzuur oplosbaar 0,008% 

 assimileerbaar P^Or, als grens opgegeven, maar ook weleens 0,010% 

 assimileerbaar of 0,006%. 



De verschillende onderzoekers waren het niet over een even- 

 tueele phosphaatgrens eens; wel kwamen allen tot een veel lagere 

 grens dan in Europa werd gevonden. 



Dat het zeer moeilijk is om een phosphaatgrens vast te stellen, 

 wordt duidelijk wanneer wij nagaan, welke phosphorzuurverbindingen 

 in den grond voorkomen en welke factoren mede invloed uitoefenen 

 op het al of niet voor de plant beschikbaar komen van phosphorzuur. 



Vooral Th. Marr onderzocht het gehalte onzer rietgronden aan 

 kali en phosphorzuur. In zijne bekende publicatie ,, Over kali en phos- 

 phorzuur in onzen bouwgrond" l ) vergeleek hij de oplosbaarheid 

 van het phosphorzuur uit den grond in verschillende vloeistoffen. 



1) Zie Archief 1907, blz. 429—487. 



