548 



geven 3Ca 3 P 2 8 -f- CaF 2 en 3Ca 3 P 2 8 -f CaCl 2 . Het mineraal komt 

 als microscopisch kleine kristalletjes voor, en blijkt langzaam te ver- 

 weeren; meestal zit het te midden van ander gesteente, en is daar- 

 door ook langer tegen verweering bestand. Het lost eenigszins op in 

 koolzuurhoudend water, terwijl ook humuszuren oplossend op apatiet 

 weiken. 



In den loop van vele eeuwen is uit het reservekapitaal een 

 hoeveelheid phosphorzuur in den grond ontstaan, dat nu grootendeels 

 aan kalk, magnesium en ijzer gebonden is. Dit is de in zoutzuur 

 oplosbare voorraad, welke dus aangeeft, welke hoeveelheid in de 

 eerste tijden voor de planten beschikbaar kan komen als assimileer- 

 baar phosphaat. De gronden verschillen onderling sterk in beschik- 

 bare en assimileerbare hoeveelheid. Het reservekapitaal is van alle 

 gronden groot. Zelfs in gronden met een kleinen beschikbaren voor- 

 raad en geringe assimileerbare hoeveelheid phosphorzuur vond Marr *) 

 nog een aanzienlijk reservekapitaal. Zoo bleek een grond van des. f. 

 Wonosarie, welke 0,014% in koud zoutzuur en 0,008% in 2%-ig 

 citroenzuur oplosbaar P2O5 bevatte, met zwavelzuur en fluoorwa- 

 terstofzuur 0,140% Pa0 5 te bezitten. Een grond van de s.f. Modjo- 

 panggoeng had 0,011% in zoutzuur, 0,005% in citroenzuur, 0,270% 

 P 2 5 in zwavelzuur en fluoorwaterstofzuur oplosbaar. Voor een grond 

 van de s.f. Poerwodadie waren deze gehalten 0,011% en 0,005% 

 met een totaalvoorraad 0,190 %. In gesteenten worden soortgelijke 

 percentages gevonden. In pyroxeenandesiet vond van Lookeren Cam- 

 pagne 2 ) als totaal voorraad 0,200%, en in vulkanische asch vanden 

 Merapi 0,300%. Marr vond in Kloetasch, in Madioen verzameld, 

 0,500% P 2 5 . 



Voor den plantengroei is alleen de oplosbare en de assimileer- 

 bare hoeveelheid phosphorzuur rechtstreeks van belang. Daarom 

 zullen wij deze voorraden iets nader bespreken. 



In den grond komt dit phosphorzuur voor, deels in anorganische, 

 meestal moeilijk oplosbare verbindingen, deels in organische verbin- 

 dingen. 



Van de anorganische verbindingen komt het tri calcium phosphaat 

 wel het meest voor, en daarnaast trimagnesiumphosphaat; verder de 

 di- en monophosphaten van calcium en magnesium, alsook alumi- 

 nium- en ijzerphosphaten. 



1 ) Archief 1907, blz. 463 tabel IX. 



2) Handelingen Ie congres, blz. 31. 



